Beoordeeld door

Ferline van Laerhoven

Arbeidsjurist en oprichtster Fair Line Law

Wat is zwangerschapsdiscriminatie?

Zwangerschapsdiscriminatie betekent dat een vrouw anders of slechter wordt behandeld omdat zij zwanger is, een jonge moeder is of kinderen wil krijgen. Dat mag niet. Bescherming tegen zwangerschapsdiscriminatie is een mensenrecht. Je mag op je werk geen nadeel hebben door je zwangerschap of omdat je een jong kind hebt. Veel vrouwen twijfelen of er echt sprake is van discriminatie. Ook zijn zij vaak bang om hun werk te verliezen. Werk is belangrijk voor hun inkomen, zelfstandigheid en loopbaan.

Jaarlijks ervaren ruim 65.000 vrouwen discriminatie vanwege hun zwangerschap of jong moederschap. Omgerekend betreft dit bijna de helft van de werkende moeders op de arbeidsmarkt die een ervaring heeft rond de zwangerschap die wijst op discriminatie.

Voorbeelden van zwangerschapsdiscriminatie

• Je contract wordt niet verlengd, terwijl de baan wel beschikbaar is.
• Je krijgt geen salarisverhoging door je zwangerschap.
• Je kunt niet terug in eigen functie na de bevalling.
• Je moet verlofdagen als vakantiedagen opnemen of voor een afspraken met je arts of verloskundige vakantiedagen opnemen.
• Andere veelvoorkomende vormen op de werkvloer zijn: ongelijk loon en weinig doorstroming naar hogere posities.

Handig e-book: dit zijn je rechten

Ben je zwanger en aan het werk? Dan heb je bepaalde rechten. Benieuwd welke dat precies zijn en hoe het zit met verlof, ziekmelden of aangepaste werktijden? Arbeidsrechtdeskundige Ferline van Laerhoven legt alles helder uit in haar e-book Zwanger en aan het werk - je rechten uitgelegd.

Nu van € 24,95 voor € 22,50 met kortingscode WIJ2250.

Bestel nu met korting

Feiten & cijfers

Uit recent onderzoek van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) blijkt dat 44% van de vrouwen die tijdens hun zwangerschap werkten of werk zochten, zwangerschapsdiscriminatie heeft meegemaakt. Het onderzoek is het vervolg op eerdere metingen. De laatste was in 2020.

Wat blijkt?

• 41% van de vrouwen krijgt tijdens sollicitaties vragen over zwangerschap, moederschap of kinderwens - dit blijft onverminderd hoog.

• Meer vrouwen worden afgewezen of vermoeden dat ze afgewezen worden vanwege hun zwangerschap of het ouderschap.

• Vrouwen herkennen discriminatie vaker: van 34% naar 42%, en het aantal meldingen is van 11% gestegen naar 26%.

• Bijna de helft van de werkgevers vindt het lastig om zich aan de regels rond zwangerschap en werk te houden. Zij noemen vooral problemen met de planning van personeel, vervanging tijdens verlof en extra kosten.

• Een kwart van de werkgevers neemt minder snel vrouwen aan die in een fase zitten, waarin zij mogelijk een gezin gaan stichten. Ook kent 63% van de werkgevers de regels over zwangerschap en werk niet goed.

• Uit analyse blijkt dat het probleem zich in alle sectoren, en bij zowel kleine als grote werkgevers voordoet. Vooral bij de verlenging van tijdelijke contracten gaat het vaak mis.

• In 2025 ging een derde van alle oordelen van het College over discriminatie op de arbeidsmarkt over zwangerschapsdiscriminatie.

Ervaringen met zwangerschapsdiscriminatie

Bij het meldpunt Zwanger en Werk van de FNV zijn veel meldingen over zwangerschapsdiscriminatie binnengekomen. Hier een greep uit de ervaringen van vrouwen.

• “Ze hebben mij altijd een vast contract beloofd. Toen ik vertelde dat ik zwanger was, werd mijn contract niet verlengd.”

• “Ik zou een hogere leidinggevende functie krijgen. Toen ik met verlof was, kreeg een andere collega ineens die functie.”

• “Er was geen kolfruimte. Dat leidde tot borstontstekingen, gedoe met melkproductie en stress.”

• “Mijn leidinggevende zei ook nooit meer een vruchtbare vrouw aan te nemen.”

• “Ik mocht niet zwanger worden, dat gaf mij tijdens het opleidingstraject van 15 maanden wel extra druk om niet in verwachting te raken.”

• “Ik heb zwart-op-wit dat ik als alleenstaande moeder van twee kinderen ’een te groot risico’ was voor het bedrijf waar ik werkte.”

• “Ik kreeg last van harde buiken en een hoge bloeddruk door stress.”

• “Ik beviel en was werkloos. Ik heb een traumatische bevalling gehad en mijn dochter een slechte start. Ik wijd dit aan alle stress.”

• “Mijn tijdelijk jaarcontract in het ziekenhuis is niet verlengd omdat ik ‘afwezig’ was i.v.m. zwangerschapsverlof en bevallingsgerelateerde klachten.”

Lees ook het persoonlijke verhaal van zwangere Sam over zwangerschapsdiscriminatie. “Ik werd met mijn bolle buik op straat gezet”, vertelt ze aan WIJ.

Wat kun je doen tegen zwangerschapsdiscriminatie?

Doordat zwangerschapsdiscriminatie niet altijd wordt herkend, lopen veel vrouwen onterecht kansen of bonussen mis, zonder dat ze dit zelf doorhebben. Mocht je het vermoeden hebben dat je op je werk benadeeld wordt vanwege je zwangerschap, ga dan eerst in gesprek met je werkgever. Als dit niets oplevert, maar je toch het idee hebt dat je te maken hebt met zwangerschapsdiscriminatie, dan kun je dit melden bij het College voor de Rechten van de Mens of het Landelijke Meldpunt discriminatie.

Daarnaast is het mogelijk om een verzoek tot oordeel in te dienen. Het College gaat dan onderzoeken of er sprake is van discriminatie en er volgt een zitting. Belangrijk is wel om te weten dat het oordeel van het College niet juridisch bindend is. Dit betekent dat partijen het advies niet wettelijk hoeven op te volgen en het College geen sancties of schadevergoedingen kan opleggen. Wil je wel een schadevergoeding claimen, dan moet je je daarvoor wenden tot de rechter. Wil je niet direct een verzoek tot oordeel indienen, maar heb je wel vragen? Ook dan kun je terecht bij het College of juridisch advies inwinnen.

De belangrijkste rechten en plichten als je zwanger bent en werkt

• Je bent verplicht om uiterlijk drie weken voor het geplande zwangerschapsverlof je zwangerschap te melden, aan de hand van een zwangerschapsverklaring. Doe dit liever zo snel mogelijk nadat je weet dat je zwanger bent, zodat je werkgever voldoende tijd heeft om vervanging te vinden tijdens jouw zwangerschapsverlof.

• In het geval van gevaarlijke werkomstandigheden (werken met giftige stoffen, fysiek zwaar werk) overleg je samen met je werkgever om je jouw werk veilig kunt blijven uitvoeren. Indien dit niet mogelijk is, kan er gekeken worden of je tijdelijk een andere functie kunt uitoefenen met behoud van salaris.

• Je hebt het recht om onder werktijd (betaald) afspraken voor noodzakelijk zwangerschapsonderzoek te bezoeken.

• Verminderde inzetbaarheid als gevolg van je zwangerschap (verlof, ziekte) kan niet worden opgedragen als reden voor uitsluiting van cursussen, opleidingen en salarisverhogingen.

• Contract(verlenging)en mogen niet worden uitgesteld tot na je zwangerschap met zwangerschap als reden, of hierom niet ingekort worden tot bijvoorbeeld de ingang van het verlof.

• Je werkgever vraagt bij het UWV de uitkering aan en betaalt jouw loon tijdens je zwangerschaps- en bevallingsverlof door. Let op: je werkgever is niet verplicht om de uitkering (100% van het maximum dagloon) aan te vullen mocht je loon hoger zijn. Tenzij dit contractueel of via een cao is vastgelegd.

• Ziekte als gevolg van zwangerschap wordt onlosmakelijk verbonden met je zwangerschap zelf, en kan dus ook niet zomaar reden zijn voor beëindigingen van arbeidsovereenkomsten of wijzigingen in arbeidsvoorwaarden.

• Voor het ziekteverlof als gevolg van je zwangerschap (buiten het zwangerschaps- en bevallingsverlof) vraagt je werkgever een Ziektewetuitkering aan via het UWV.

Gevolgen van zwangerschapsdiscriminatie

Veel vrouwen voelen zich boos of zelfs radeloos na bijvoorbeeld het beëindigen van een dienstverband in verband met hun zwangerschap. Vooral de plotselinge omwenteling van werkgevers wordt als heftig ervaren. Op het ene moment functioneer je nog prima, een maand later wordt je baan je afgenomen. Dit brengt veel negatieve gevolgen met zich mee, zowel zakelijk als persoonlijk. Als je vol ambitie zit en van plan was je carrière op te bouwen, kan het een harde klap zijn. Soms besluiten vrouwen hun kinderwens uit te stellen tot ze een vast contract hebben, zodat ze in ieder geval verzekerd zijn van een baan tijdens en na hun zwangerschap.

Bronnen: Collega voor de Rechten van de Mens, Onderzoek zwangerschapsdiscriminatie (SZW)

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Ferline van Laerhoven.