Ongeveer één op de vijftien vrouwen krijgt zwangerschapsdiabetes en het kan ontstaan vanaf de tweede helft van je zwangerschap. Uit onderzoek van het Diabetes Fonds blijkt dat het aantal vrouwen dat zwangerschapsdiabetes heeft de afgelopen jaren is gegroeid. Hieruit blijkt ook dat de kans op zwangerschapsdiabetes stijgt met de leeftijd. Van de vrouwen tussen de 40 tot 44 jaar had bijna 20 procent zwangerschapsdiabetes, ten opzichte van 7 procent van de vrouwen van 30 tot 34 jaar.

Hoe krijg je zwangerschapsdiabetes?

Zwangerschapsdiabetes ontstaat onder invloed van de zwangerschapshormonen die tijdens je zwangerschap worden aangemaakt. Een aantal van deze hormonen remt de werking van het hormoon insuline. Je lichaam heeft insuline nodig om het suiker dat door voedsel in je bloed terechtkomt, af te breken. Wanneer je lichaam hiertoe niet in staat is, omdat het niet genoeg insuline aanmaakt, heb je suikerziekte.

Tijdens een ‘normale’ zwangerschap reageert je lichaam op de anti-insulinehormonen door meer insuline aan te maken. Als dat onvoldoende gebeurt, wordt het suikergehalte in je bloed te hoog en heb je zwangerschapsdiabetes. Zodra je hormoonhuishouding na de bevalling weer normaal is, gaat de diabetes meestal over.

Zwangerschapsdiabetes symptomen

Zwangerschapsdiabetes heeft meestal geen symptomen. Je zou kunnen opmerken dat je veel dorst hebt, veel moet plassen, vermoeid bent of doordat je baby veel groter is dan normaal voor dat moment in de zwangerschap. Maar vaak merk je het niet. Je verloskundige kan op basis van je medische voorgeschiedenis en eventuele risicofactoren vermoeden dat je een verhoogde kans hebt op zwangerschapsdiabetes. Je moet je hiervoor laten testen om het zeker te weten. Onderstaande punten kunnenje kans op zwangerschapsdiabetes verhogen.

• Je een grote hoeveelheid vruchtwater hebt
• Je bij een eerdere zwangerschap last had van zwangerschapsdiabetes
• Je te zwaar bent (BMI >30)
• Je baby erg groot is in verhouding tot de duur van je zwangerschap
• Je vorige kind zwaarder was dan acht pond
• Je ouder bent dan 35 jaar
• Je een hogere bloedsuiker hebt dan normaal in het begin van je zwangerschap
• Er suikerziekte (diabetes type 2) voorkomt in je familie
• Je van Hindoestaanse, Arabische of Noord-Afrikaanse afkomst bent
• Je eerder een miskraam hebt gehad
• Je PMOS (voorheen PCOS) hebt (Polyendocrien Metabool Ovariumsyndroom)

Testen op zwangerschapsdiabetes

Niet iedere zwangere wordt standaard getest op zwangerschapsdiabetes. Je verloskundige of gynaecoloog kijkt naar je medische voorgeschiedenis, eventuele risicofactoren en de ontwikkeling van je zwangerschap. Wanneer er een verhoogd risico bestaat, krijg je meestal een orale glucosetolerantietest (OGTT). Deze test wordt vaak uitgevoerd tussen de 24e en 28e week van de zwangerschap en is niet gevaarlijk voor jou of je baby.

De avond voor de OGTT mag vanaf 10 uur ’s avonds niets meer eten en je mag ook geen suikerhoudende drankjes meet drinken. Tijdens de test:

• meten ze je bloedsuiker;
• vervolgens drink je een glucose-oplossing, een ‘suikerdrankje’;
• na twee uur meten ze je bloedsuiker opnieuw.

Aan de hand van de uitslagen wordt vastgesteld of je zwangerschapsdiabetes hebt. Heb je eerder zwangerschapsdiabetes gehad? Dan kan het onderzoek al eerder in de zwangerschap plaatsvinden.

Hoe wordt zwangerschapsdiabetes behandeld?

Je kunt veel doen om je zwangerschapsdiabetes onder controle te houden. Ga naar al je afspraken met de verloskundige en volg je behandelplan. Deze zal bestaan uit een van de volgende zaken.

Via diëtiste

Een diëtiste zal je helpen om met een gezond voedingsplan je voedingspatroon en glucosewaarden op normaal niveau te krijgen en te houden. Daarbij staat vast hoeveel koolhydraten je binnen mag krijgen. Deze vind je onder meer in brood, aardappelen en in voedingsmiddelen die suiker bevatten. Probeer niet af te vallen als je al zwanger bent. Je moet wel wat aankomen, maar niet te snel om je baby gezond te houden. Bespreek met je verloskundige hoeveel je moet aankomen voor een gezonde zwangerschap. Lees hier meer tips over wat je het beste kunt eten tijdens je zwangerschap. Eet groente, fruit, bonen, noten en volkoren brood. En liever geen wit brood, koekjes, gebak, snoep en chocola. Drink ook geen frisdrank en vruchtensap.

Meer Bewegen

Aanvullend krijg je het advies om voldoende te bewegen. Regelmatige, matig intensieve lichaamsbeweging (zoals stevig wandelen) verlaagt je bloedsuiker en maakt je gevoeliger voor insuline, zodat je lichaam minder nodig heeft. Vaak is een dieet en beweegadvies genoeg om te voorkomen dat de aandoening zich verder ontwikkelt en jij of je baby schade oplopen. In dit geval blijft je bloedsuikerspiegel dankzij het dieet op een normaal niveau. Lees hier meer over bewegen tijdens je zwangerschap.

Extra insuline

Het gebeurt echter ook wel eens dat alleen een dieet niet voldoende is om het onder controle te houden. Dit is bij 20% van de vrouwen met zwangerschapsdiabetes. Wanneer dat zo is, krijg je tijdens je zwangerschap extra insuline toegediend. In de meeste gevallen beval je in het ziekenhuis op medische indicatie.

Wat zijn de gevolgen van zwangerschapsdiabetes?

Wanneer zwangerschapsdiabetes niet wordt behandeld, kan dat zowel voor jezelf als voor je baby ernstige gevolgen hebben, zoals:

• Baby groeit te snel en is te zwaar. Je baby krijgt een grote hoeveelheid suiker binnen waardoor hij zelf extra insuline zal produceren. Dit zorgt ervoor dat de glucose in zijn lichaam wordt omgezet in vet. Dit vet wordt opgeslagen in de weefsels en daardoor groeit je kind te snel en wordt het te zwaar.

• Vroeggeboorte. Een baby die te snel groeit of te zwaar is kan de kans op vroeggeboorte vergroten. En je hebt een licht verhoogd risico op het overlijden van het ongeboren kind tijdens de zwangerschap.

• Bevalling bemoeilijken. Het gewicht en de grote van de baby kan ook de bevalling lastiger maken. Het kan aanzienlijk langer duren en de kans op een keizersnee (omdat de baby te groot is) neemt toe.

• Aangeboren afwijkingen. Verhoogde kans op aangeboren afwijkingen zoals open ruggetje of gehemelte en hartafwijkingen.

• Kind krijgt diabetes type 2. Je kind heeft een verhoogde kans om later zelf diabetes type 2 te krijgen. Wanneer de aandoening tijdens de zwangerschap echter op tijd is ontdekt en je goed behandeld bent, wordt de kans dat je kind het later ook krijgt weer kleiner.

• Kans op hypo’s. Na de geboorte kan de bloedsuikerspiegel van je baby snel dalen, door het plotseling wegvallen van de grote toevoer van glucose. Hierdoor wordt het glucosegehalte van je baby extra gecontroleerd.

Na zwangerschap diabetes krijgen

Als je eenmaal zwangerschapsdiabetes hebt gehad, is de kans 50% dat je binnen 5 tot 10 jaar diabetes type 2 krijgt. Daarbij maakt je lichaam zelf nog wel insuline aan, maar niet zo veel als je nodig hebt. Deze vorm van suikerziekte kun je bestrijden met een dieet, voldoende beweging en bloedsuikerverlagende tabletten. De kans dat de zwangerschapssuiker tijdens een volgende zwangerschap terugkeert, is ongeveer 90%. Gewichtsverlies, gezond eten en voldoende bewegen verkleinen de kans dat je nog een keer zwangerschapsdiabetes krijgt of later diabetes type 2.

Zwangerschapsdiabetes voorkomen

Aan je afkomst of diabetes in de familie kun je niets doen. Wel kun je het risico mogelijk verkleinen door:

• een gezond gewicht te hebben voordat je zwanger wordt;
• gezond en gevarieerd te eten;
• voldoende te bewegen;
• niet te roken;
• eventuele gezondheidsproblemen vooraf met je huisarts te bespreken.

Lees ook: Wendy had zwangerschapsdiabetes en een extreem hoge bloeddruk

Onderzoek naar zwangerschapsdiabetes

Een gezonde leefstijl vóór en tijdens de zwangerschap is de belangrijkste manier om het risico op zwangerschapsdiabetes en andere zwangerschapscomplicaties te verkleinen. Uit onderzoek van Dr. Romy Gaillard blijkt dat vooral overgewicht en obesitas voor aanvang van de zwangerschap nadelige gevolgen hebben voor moeder en kind. Ook verhoogde bloedsuikerwaarden vroeg in de zwangerschap worden in verband gebracht met een grotere kans op complicaties voor moeder en kind.

Bronnen: RadboudUMC en Thuisarts.nl