22 wekenprik: de vaccinatie tegen kinkhoest als je zwanger bent

Kinkhoest

De bacteriële ziekte kinkhoest komt weer steeds vaker voor. In het buitenland, maar ook in Nederland en vooral bij pasgeborenen. Zij lopen meteen ook het grootste risico op langdurige ziekenhuisopname en soms overlijden ze aan deze bacterie. Als je zwanger bent, kun je je met 22 weken laten inenten tegen kinkhoest. Deze kinkhoestvaccinatie wordt ook wel de 22 wekenprik genoemd.

Wat is kinkhoest?

Waarom is een vaccinatie tegen kinkhoest en het halen van de 22 wekenprik als je zwanger bent zo belangrijk? Kinkhoest is een erg besmettelijke ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie. Kinkhoest is overdraagbaar van mens op mens. De tijd tussen besmetting en de eerste verschijnselen is meestal zeven tot tien dagen. De belangrijkste verschijnselen zijn hoesten, soms overgaand in langdurige hoestbuien. Kinkhoest begint vaak met klachten die lijken op een gewone neusverkoudheid. Daarna begint het hoesten. Dit kan uitlopen op lange hoestbuien, waarbij taai slijm wordt opgehoest. 

Het lange hoesten kan gevolgd worden door een piepende inademing. Soms moet de patiënt braken. Kinkhoest kan ook leiden tot longontsteking. Het kan wel drie tot vier maanden duren voordat het hoesten helemaal gestopt is. Kinkhoest wordt daarom ook wel de ‘100-dagenhoest’ genoemd. Ook baby's kunnen kinkhoest krijgen en dat kan gevaarlijk zijn.

Hoe vaak komt kinkhoest voor in Nederland?

Sinds de jaren ’90 neemt kinkhoest weer toe, ook onder volwassenen en ook regelmatig in Nederland. In 2012 was hier een piek met 83 gevallen per 100.000 inwoners. 

Is kinkhoest gevaarlijk voor baby’s?

Ja. Baby’s kunnen het erg benauwd krijgen en moeite hebben met ademhalen. Ze kunnen longontsteking krijgen of hersenschade oplopen. Elk jaar komen er zo’n 170 baby’s met kinkhoest in het ziekenhuis terecht. Vooral bij pasgeboren baby’s kan de ziekte heel ernstig verlopen. Ze kunnen stoppen met ademhalen of blauw verkleuren, zonder daarbij veel te hoesten. Ze kunnen ook zuurstoftekort of hersenbloedingen krijgen, waardoor hersenbeschadiging kan optreden. In uitzonderlijke gevallen kan een baby overlijden

Wie kan kinkhoest krijgen?

Iedereen kan kinkhoest krijgen. Ook als je al eerder bent ingeënt tegen kinkhoest. Het is ook mogelijk dat je meerdere keren in je leven kinkhoest krijgt. Ben je eerder gevaccineerd, dan verloopt de ziekte wel minder ernstig en is het aantal sterfgevallen gelukkig laag. De besmetting verloopt via hoesten. Voor pasgeboren baby’s is de moeder de grootste besmettingsbron, gevolgd door oudere broertjes en zusjes en andere gezinsleden.

Hoe bescherm je je baby tegen kinkhoest?

Als je baby twee maanden oud is, dan kan hij worden gevaccineerd tegen kinkhoest. Dat betekent dat je kwetsbare baby tijdens die eerste levensmaanden ‘gewoon’ besmet kan worden. Goed nieuws: als jíj je laat vaccineren tegen kinkoest (dat kan vanaf de 22e week van je zwangerschap), dan is je baby vanaf de eerste dag na de geboorte beschermd! De 22 wekenprik, de vaccinatie tegen kinkhoest, zorgt ervoor dat jij antistoffen aanmaakt. Via de placenta komen deze bij je baby.

Met borstvoeding geef je toch antistoffen door?

Dat klopt. Maar die zijn niet voldoende om je baby goed te beschermen tegen kinkhoest. De antistoffen vanuit de 22 wekenprik wél.

22 wekenprik tegen kinkhoest als je zwanger bent

Jij kunt je pasgeboren baby al meteen beschermen tegen kinkhoest door tijdens de zwangerschap de 22 wekenprik te halen. Alle zwangere vrouwen krijgen deze kinkhoestvaccinatie gratis aangeboden. Je haalt de prik bij het consultatiebureau rond de 22 weken zwangerschap. Je kunt zelf een afspraak maken bij het consultatiebureau.

Is de 22 wekenprik veilig?

Een vaccinatie wordt pas opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma als deze uitgebreid onderzocht en getest is. In landen als Engeland, België, Spanje en de Verenigde Staten krijgen aanstaande moeders al langer een kinkhoestprik tijdens de zwangerschap. De afgelopen jaren is veel onderzoek in binnen- en buitenland gedaan naar de werkzaamheid en gevolgen van de 22 wekenprik tijdens de zwangerschap.

Uit al deze onderzoeken bleek dat er geen verhoogde kans op bijvoorbeeld een miskraam of vroeggeboorte is tussen vrouwen die niet gevaccineerd zijn en vrouwen die wel gevaccineerd zijn. Ook bleek dat de kinkhoestvaccinatie in de zwangerschap zeer goed werkt. Er bestaat geen los kinkhoestvaccin. De 22 wekenprik is  dus een cocktail, die ook beschermt tegen difterie en tetanus. Na de kinkhoestvaccinatie kun je wat last hebben van hangerigheid, hoofdpijn en/of een dikke arm.

Heeft de 22 wekenprik nog meer voordelen?

Je beschermt niet alleen je baby. Je kunt anderen in je omgeving ook niet besmetten. Na de geboorte hoeft jouw baby in de meeste gevallen een prik minder. Met de 22 wekenprik is hij in elk geval beschermt tegen kinkhoest tot hij drie maanden oud is. Zonder 22 wekenprik krijgt je baby de uitnodiging voor het Rijksvaccinatieprogramma al met twee maanden. Met 22 wekenprik hoeven baby's pas met drie maanden een vaccinatie.

Waar en wanneer?

Kijk op 22wekenprik.nl bij welk consultatiebureau of Jeugdgezondheidsorganisatie je terecht kunt en voor meer informatie. De 22 wekenprik is gratis en je krijgt meteen uitleg over de vaccinaties die je baby straks krijgt aangeboden.

(Bron: RIVM, 2020)