Rhesusfactor

Tijdens je eerste bezoek aan de verloskundige wordt je rhesusfactor vastgesteld aan de hand van een klein bloedonderzoek. Je rhesusfactor is positief of negatief. Positief betekent dat er een bepaalde eiwitachtige stof in je bloed aanwezig is. Bij een negatieve rhesusfactor ontbreekt deze stof.

In de 27e week van je zwangerschap is te zien of je ongeboren kind rhesus positief of negatief is. Het merendeel van de mensheid heeft een positieve rhesusfactor. In Nederland heeft slechts 15% van de vrouwen rhesus negatief bloed.

Positief of negatief

Als je rhesusfactor positief blijkt, is er niets aan de hand, ook niet wanneer je kind rhesus negatief bloed heeft. Bij een negatieve rhesusfactor zul je tijdens je zwangerschap extra in de gaten worden gehouden. Als het bloed van je kind rhesus positief is, 'botst' dat met jouw bloed. Om te voorkomen dat je antistoffen aanmaakt tegen het bloed van je baby krijg je in de 30e week van de zwangerschap een zogenoemde anti-D-prik of rhesusprik. Voor 2011 kregen jaarlijks zo'n 27.000 zwangeren met rhesus negatief bloed de rhesusprik, omdat er nog geen bloedtest in gebruik was voor je ongeboren baby. Tegenwoordig is dat ca. 40% minder. Met de nieuwe screening kunnen verloskundigen en gynaecologen deze prik veel gerichter toedienen.

Rhesusziekte

Wanneer jij rhesus negatief bent en je baby is rhesus positief, kan dit in sommige gevallen leiden tot rhesusziekte bij je baby. Tijdens je zwangerschap kan er overigens weinig gebeuren. De baby in je baarmoeder heeft een eigen bloedsomloop, dat losstaat van de jouwe. De kans dat jouw bloed tijdens je zwangerschap in aanraking komt met dat van je baby is dan ook klein.

Tijdens de bevalling is die kans echter tamelijk groot. Als er bloed van een kind met een positieve rhesusfactor terechtkomt in het bloed van een rhesus negatieve moeder, kan het lichaam van de moeder antistoffen aanmaken tegen het bloed van haar baby. Wanneer deze antistoffen via de navelstreng weer terechtkomen in het bloed van de baby, breken ze het bloed van het kind af, wat ernstige gevolgen kan hebben.

In de meeste gevallen ontstaan de problemen pas bij een tweede of latere zwangerschap. Als het rhesus positieve bloed van de baby namelijk pas tijdens de geboorte in aanraking komt met het rhesus negatieve bloed van de moeder, begint de moeder pas na de geboorte met het aanmaken van antistoffen. Deze kunnen dit eerste kind dan geen kwaad meer doen. Ze kunnen het rhesus positieve bloed van een volgend kind echter wel aantasten.

Gelukkig bestaat er de rhesusprik. Deze prik vernietigd de bloedcellen van je baby die in jouw bloedbaan terecht zijn gekomen. Hierdoor maakt je lichaam geen antistoffen aan. De rhesusprik wordt twee keer toegediend, in week 30 van je zwangerschap en 48 uur na de geboorte.

Rhesus c-negatief en rhesus d-negatief

De meeste vrouwen die een negatieve rhesusfactor hebben, zijn rhesus d-negatief. Een kleine groep is echter rhesus c-negatief. Bovengenoemde risico’s en gevolgen zijn bij rhesus-c kleiner dan bij rhesus-d. Er bestaat dan ook geen prik voor, maar je zult bij een negatieve rhesus-c factor wel hetzelfde bloedonderzoek krijgen om te kijken of je antistoffen aanmaakt.

Heb je vragen over de rhesusfactor of de rhesusprik? Stel ze aan verloskundige Sanne Bokkers van het WIJ Deskundigenpanel.

Reacties (7)

afbeelding van Willemijn11
24 september 2017
Ik kwam hier toevallig terecht omdat ik zocht op C-negatief. Voor de C-groep bestaat geen prik. Alleen voor de D. Misschien dat in de laatste alinea nog even verduidelijken? En hebben jullie meer info voor de C-negatief groep?
afbeelding van Veragreen
28 maart 2016
Ik ben ook rhesus c-negatief. Mijn dochter gelukkig ook. Alles is dan ook prima gegaan.
afbeelding van Chantalltje
25 maart 2013
Ben Rhesus C negatief. Morgen eindelijk de uitslag van de verloskundige. Ben erg benieuwd.
afbeelding van elsvansinten
25 juli 2012
Ook ik behoor tot de mensen die rhesus negatief is. Helaas heb ik tijdens mijn eerste zwangerschap ook de pech gehad dat het bloed van ons kindje in aanraking is gekomen met mijn bloed. Hierdoor maakte ik antistoffen aan tegen dat bloed. Ik heb de spuit nog wel gekregen omdat er maar een klein spoortje gevonden was. Deze heeft niets meer uigehaald. Ik werd vanaf week 30 wekelijks geprikt om te kijken of ik meer antistoffen aan ging maken. Dit was het geval waardoor ik wekelijks naar de gyn. moest. We kregen daar extra echo's om te zien of ons kindje al last had van bloedarmoede. Gelukkig was dit niet het geval. Wel zijn we naar de Rhesuspoli in Leiden geweest, daar hebben we zeer goede uitleg gekregen van wat dit alles inhield. In week 34 bleken de waardes zo hoog te zijn dat de bevalling een week later ingeleid zou worden. Ons kindje is met 35 weken en 5 dagen geboren en ging 5 min. na de bevalling naar de couveuse afdeling. Hij werd daar onder 3 lampen gelegd en om de 2 uur geprikt. Een gevolg van die antistoffen is dat ons kindje flink geel kon gaan zien en bloedarmoede (laag hb) kon gaan krijgen. Gelukkig reageerde hij goed op de lampen en mocht er al snel een lamp vanaf. Uiteindelijk heeft hij 2.5 weken in het zkh gelegen. Daarna zijn we wekelijks terug gemoeten om zijn bloed te laten controleren. Zijn bili bleef gelukkig zakken, maar zijn hb ook. Gelukkig is zijn HB toch uit zichzelf gaan stijgen en was een bloedtransfusie niet nodig. Nu is hij 11 weken en hoeft hij pas over een paar weken weer terug naar het zkh. Het was een pittige tijd maar gelukkig is het allemaal helemaal goed gekomen!

Afgelopen week is het bloed van mijn man getest. Hij is homozygoot wat betekent dat ons volgende kindje ook rhesus positief gaat worden. Dit gaat in een volgende zwangerschap dus voor problemen zorgen. Binnenkort moeten we weer naar Leiden om te bespreken hoe het allemaal met een volgende zwangerschap zal gaan verlopen. Dit is dus spannend. Maar het is wel fijn om dadelijk duidelijkheid te hebben!

afbeelding van Sherrel
25 juli 2012
Nou, ik behoor ook bij die 16% en dat zelfs 3x! Bij mijn eerste zwangerschap ging het nog anders dan tegenwoordig. Toen kreeg ik helemaal in het begin, na het testen van mijn bloed, een prik en toen ik eenmaal bevallen was kon mijn man in rap tempo naar het ziekenhuis om die prik te halen voor mij. Bij mijn tweede zwangerschap (heb mijn kindje toen met 10 weken verloren) kreeg ik hem voordat ik naar huis mocht. Nu bij de derde zwangerschap kreeg ik hem in het begin en daarna bij 30 weken volgens mij.... Druk erom maken heb ik al helemaal nooit gedaan. Vond die prik alleen vervelend, maar ja ik ben dan ook doodsbang voor naalden. Verder heb ik er nooit geen last van gehad en mijn zoontjes ook niet.
afbeelding van kellysip
23 juli 2012
ook ik heb negatief. alleen heb ik tijdens de zwangerschap van mijn eerste wel gewoon die prik gehad, achter af goed want zij is dus wel positief. nu heb ik vorige week weer bloed laten prikken omdat ik 27 weken zwanger ben dus ben benieuwd. zoals ik hier boven lees hoef ik nu miss niet die prik. achja zolang de kleine maar gezond is vind ik alles best :) maak me er geen zorgen om.
afbeelding van roswitha
23 juli 2012
Ik heb vandaag gehoord dat ik Rhesus C-negatief heb. Met 27 weken wordt er opnieuw bloed afgenomen.