Samen met glutenvrij-deskundige Desirée van de Wiel-Purnot

Wat is coeliakie precies?

Coeliakie is een auto-immuunziekte. Wanneer iemand met coeliakie gluten eet, ontstaat er een reactie in de dunne darm waardoor het darmslijmvlies beschadigd kan raken. Daarom is een strikt glutenvrij dieet geen keuze, maar de behandeling. En die behandeling is voor levenslang.

Gluten komen voor in tarwe, spelt, rogge en gerst. Klachten die na het eten van gluten kunnen voorkomen, zijn bijvoorbeeld buikpijn, diarree en vermoeidheid.

Boodschappen doen wordt een speurtocht

Waar je vroeger misschien gedachteloos iets in je winkelmandje gooide, sta je na de diagnose coeliakie ineens etiketten te bestuderen. Gluten zitten overigens in brood, pasta, koekjes en gebak, maar ook in bijvoorbeeld sauzen en kruidenmixen.

Lees altijd het etiket

De belangrijkste regel als je glutenvrij wilt eten: lees altijd het etiket! Glutenbevattende granen moeten duidelijk in de ingrediëntenlijst worden vermeld. Vaak staan deze woorden vetgedrukt of op een andere manier opvallend weergegeven. Producten waarop ‘glutenvrij’ staat of die het officiële Crossed Grain-keurmerk dragen, zijn makkelijk te herkennen.

TIP! Controleer ook bij vaste favorieten af en toe opnieuw het etiket. Fabrikanten kunnen een receptuur veranderen.

En haver dan?

Haver is van nature glutenvrij, maar kan tijdens teelt en verwerking in aanraking komen met glutenbevattende granen. Gewone havermout is daarom niet automatisch geschikt. Kies voor haver en haverproducten waarop duidelijk ‘glutenvrij’ staat of die het Crossed Grain-keurmerk dragen.

Kruisbesmetting voorkomen

Je hebt een glutenvrije boterham, maar die wordt gesmeerd met een mes waarmee net gewoon brood is gesmeerd. Dat noemen we kruisbesmetting: gluten komen per ongeluk terecht in eten dat glutenvrij hoort te zijn.

Met een paar vaste gewoontes voorkom je thuis al veel:

• Maak je werkblad en keukengerei goed schoon.
• Bewaar glutenvrije producten apart of afgesloten.
• Gebruik een aparte broodrooster of toasterzakjes.
• Voorkom kruimels in boter, pindakaas, jam en ander beleg.
• Gebruik geen frituurolie waarin ook glutenbevattende gepaneerde producten zijn gebakken.

Je hoeft dus niet je hele keuken dubbel aan te schaffen. Het gaat vooral om schoon werken en kruimels voorkomen.

Maar wat mag dan wel?

Gelukkig mag je kind nog ontzettend veel. Van nature glutenvrij zijn bijvoorbeeld: aardappelen, rijst, maïs, boekweit, quinoa, groente, fruit, peulvruchten, eieren, onbewerkt vlees en vis, naturel zuivel, noten en zaden.

Niet geschikt zijn producten met tarwe, spelt, rogge en gerst en gewone producten die daarvan gemaakt zijn, zoals brood, pasta, couscous, bulgur, crackers, koek en gebak.

En dan gaat je kind naar school

Thuis krijg je na een tijdje vaak een fijne routine. En dan komt die eerste traktatie op de opvang of school, Sinterklaas, een kinderfeestje of een speelafspraak.

Vertel school of opvang dat je kind coeliakie heeft en dat glutenvrij eten medisch noodzakelijk is. Leg kort uit dat een paar kruimels of ‘de kruimels er gewoon vanaf halen’ geen goede oplossingen zijn. Een eigen traktatietrommeltje in de klas is superhandig. Wordt er onverwacht getrakteerd? Dan heeft je kind altijd iets lekkers dat veilig is.

Bij een speelafspraak of kinderfeestje helpt het om vooraf even contact op te nemen met de ouders. Een korte uitleg is vaak al genoeg. Zo kan je kind vooral gewoon lekker meedoen.

Een diëtist kan veel rust geven

Een gespecialiseerde diëtist kan helpen om een volwaardig glutenvrij voedingspatroon samen te stellen en te bekijken of je kind voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt.

Extra vitamines, mineralen of calorieën zijn niet automatisch voor ieder kind nodig. Dat hangt af van de voeding, eventuele tekorten, de groei en de persoonlijke situatie.

Van ‘help!’ naar ‘hé, dit lukt’

De eerste weken kunnen overweldigend zijn. Ineens lees je ieder etiket, speur je naar kruimels en denk je bij een verjaardag drie stappen vooruit. Maar stap voor stap krijg je routine. Je ontdekt welk brood je kind lekker vindt, het traktatietrommeltje staat op school en opa en oma weten wat ze kunnen kopen of mogen geven.

Glutenvrij eten blijft iets waar je rekening mee moet houden, maar uiteindelijk gaat het steeds minder over alles wat niet mag en steeds meer over ontdekken hoeveel er wél kan.

Voor meer actuele en betrouwbare informatie kun je terecht bij de Nederlandse Coeliakie Vereniging (NCV) en het Voedingscentrum.

Desirée is oprichter van Glutenvrij Maakt Me Blij en auteur van ‘Glutenvrij? Easy Peasy!’ Met praktische tips, herkenbare voorbeelden en een positieve insteek helpt ze ouders en kinderen om glutenvrij leven makkelijker én leuker te maken.