Beoordeeld door

Stephanie Molenaar

Holistisch slaapdeskundige (science based)

In het kort

• Melatonine is een hormoon dat je lichaam aanmaakt als het donker wordt. Het helpt je lichaam richting slaap. Sommige ouders geven melatonine in pilvorm aan hun kind als inslapen moeizaam gaat. Alleen melatonine werkt niet als een aan-uitknop voor slaap en het zo gebruiken kan juist voor meer problemen zorgen omdat je de prille 24-uursklok ontregelt. Het is geen onschuldig slaaphulpmiddel.

• Verschillende slaapexperts benadrukken: geef kinderen nooit zomaar melatonine als (in)slaaphulpmiddel. Overleg altijd eerst met een arts. Verkeerd gebruik van melatonine kan het slaapritme juist verder verstoren, omdat je als ouder niet weet wat de juiste dosering en tijd van innemen is voor je kind. Daarbij: slaap is te belangrijk en te complex om alleen met een pilletje op te lossen.

• Gaat inslapen bij je kind moeizaam? Dan komt dat vaak door iets anders. Denk aan een bedtijd die niet klopt, onrust, prikkels, oververmoeidheid of je onveilig voelen als kind. Alles hangt met elkaar samen.

• Slaap helpt je kind groeien, verwerken en weerbaar worden. Als slapen niet vanzelf gaat, is dat een belangrijk signaal om te kijken wat er speelt. Vraag hulp of advies aan je huisarts, het consultatiebureau of een (holistisch) kinderslaapcoach als je er niet uit komt. Zij kunnen je verder helpen.

Wat is melatonine precies?

Melatonine wordt ook wel het slaaphormoon genoemd. Je lichaam maakt het aan zodra het donker wordt of donker is. Het helpt je lichaam om richting slaap te gaan. Maar melatonine werkt niet als een aan- en uitknop, zoals sommige verhalen online doen vermoeden. Het is dus niet zo dat je vanzelf slaapt zodra je lichaam melatonine aanmaakt. Daarvoor is slaap te complex. Je kind valt pas goed in slaap als meerdere dingen kloppen. De slaapdruk moet hoog genoeg zijn, het ritme van het lichaam moet klaar zijn voor slaap en je kind moet zich veilig en rustig voelen en naast het slaapsysteem is ook de slaapgewoonte net zo belangrijk.

Slaapexpert: ‘Melatonine uit de winkel is niet onschuldig’

Melatonine is in synthetische pilvorm vrij verkrijgbaar in de winkel. Volgens holistisch slaapdeskundige Stephanie Molenaar is dat precies het probleem. Volgens haar denken ouders hierdoor sneller dat het onschuldig is, maar dat is niet zo. Integendeel, het gebruik van melatonine vraagt juist om goede begeleiding. Als het verkeerd wordt gebruikt, kan het de slaap of het 24-uursritme juist verder verstoren. Ook het moment van innemen bepaalt of het kan werken. En dat weet je als ouder eigenlijk niet en dus sla je snel de plank volledig mis.

Slecht inslapen betekent meestal niet dat je kind te weinig melatonine aanmaakt. Vaak ligt de oorzaak heel ergens anders. Denk aan een bedtijd die niet goed past, oververmoeidheid, onrust in het ritme of spanning rond het slapengaan. Volgens slaapexpert Stephanie hoort melatonine alleen thuis bij begeleiding van een arts, in specifieke gevallen, met een goede en nauwkeurige kijk op wat er echt speelt. Zonder die begeleiding kun je niet goed beoordelen of melatonine passend is.

Kortom, gebruik het middel niet op eigen houtje. Er is genoeg wat je wél (liefdevol) kunt doen en daarmee geef je je kind ook precies alle handvatten om dit zelf te gaan doen. Want ook slaapvaardigheid zit niet in een pil.

Liefdevol slaap begeleiden van 0-4 jaar

Wil je liefdevol werken aan betere slaap zonder je kind te laten huilen of strenge schema’s te gebruiken? In deze praktische online cursus van drie uur leer je hoe je inspeelt op ontwikkeling en hechting, zodat de slaap van je kind natuurlijker verloopt. Met duidelijke uitleg, voorbeeldritmes en direct toepasbare tools krijg je houvast én vertrouwen.

Voor maar € 15

Wat als al je melatonine geeft aan je kind zonder overleg?

Er zijn ouders die melatonine geven aan hun kind, omdat die anders slecht inslaapt. Ze denken dat dit werkt door verhalen die ze online lezen of van andere ouders horen. Weet dat het absoluut niet onschuldig is en het meer kwaad dan goed kan doen. Je kijkt niet naar de echte oorzaak van het ‘slaapprobleem’ van je kind. En juist die oorzaak wil je vinden en los je niet op met een pilletje.

Als slaap niet vanzelf gaat, is er meer aan de hand. Dat kan zitten in het ritme, de bedtijd, de dag, spanning, gewenning, gezondheid/ziekte, spanningen, veiligheid of de manier waarop je kind hulp nodig heeft bij slapen. Door alleen melatonine te geven, los je dat niet op. Het kan juist het slaapsysteem van je kind verder ontregelen, wat leidt tot meer slaapproblemen. Ook zijn volgens het Erasmus MC de langetermijneffecten van het toedienen van melatonine niet bekend.

Lees ook: Tips als je kind niet wil slapen

Wil je stoppen of afbouwen?

Lees je dit nu als ouder, ben je misschien geschrokken en wil je graag stoppen? Vraag je huisarts, het consultatiebureau of een kinderslaapexpert om advies. Zij kunnen je adviseren en samen met je kijken naar de juiste oplossing voor het slaapprobleem van je kind of je doorverwijzen naar een specialist als dit nodig is.

Waarom slaapt een kind vaak slecht in?

Slecht inslapen komt in veel gevallen door een verkeerde bedtijd. Je kind ligt dan te vroeg in bed of juist te laat. Ligt je kind te vroeg in bed, dan is hij nog niet klaar voor slaap. Ligt je kind te laat in bed, dan kan hij oververmoeid raken. Ook dat maakt slapen rommeliger.

Onrustig slapen in de nacht is vaak een spiegel van de dag. Was de dag druk? Waren er veel prikkels? Was er weinig voorspelbaarheid? Was je kind oververmoeid? Dan kan de nacht ook onrustiger verlopen.

Ook de manier waarop slapen wordt aangeleerd, speelt mee. Slapen met strijd, dwang of tranen kan zorgen voor onrust. Een kind dat zich verdrietig of onveilig voelt, slaapt vaak onrustig. Forceer slaap dus nooit, maar begeleid je kind liefdevol, rustig, troost, praat zacht, wees duidelijk en consequent.

Wat kun je wél doen als je kind slecht inslaapt?

Als je kind slecht inslaapt, kijk dan eerst eens goed naar het ritme. Houd een paar dagen bij hoe de dag eruitziet. Wanneer wordt je kind wakker? Slaapt hij overdag nog? Hoe druk is de dag? Wanneer wordt hij moe? Hoe laat gaat hij naar bed? Hoe lang duurt het inslapen?

Kijk daarna wat opvalt. Misschien gaat je kind te vroeg naar bed en is hij nog niet klaar voor slaap. Of misschien gaat hij juist te laat en is hij oververmoeid. Ook kan het bedtijdritueel te lang, te druk of niet meer passend zijn bij de leeftijd van je kind. Let ook op wat er vóór het slapengaan gebeurt. Is er veel haast? Veel schermtijd? Veel strijd? Of juist weinig voorspelbaarheid? Als je je hiervan bewust bent, kan dat helpen om de avond rustiger en duidelijker te maken voor je kind.

Weet dat slecht inslapen haast nooit aan het hormoonsysteem ligt. Veel vaker ligt het aan timing, ritme, veiligheid, gewenning of hoe je kind wordt begeleid naar slaap.

Wat als niets lijkt te werken?

Als je al veel hebt geprobeerd en je kind blijft slecht (in)slapen, dan is het verstandig om hulp in te schakelen. Dit kan via je huisarts, het consultatiebureau of benader zelf een (holistisch) slaapdeskundige. Samen kun je ontdekken waar het probleem vandaan komt. Als je de oorzaak niet aanpakt, kan het slaapprobleem blijven of zelfs groter worden en dat wil je natuurlijk graag voorkomen.

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Stephanie Molenaar.