Wanneer bouw je een middagslaapje af?

Na de babyfase is overdag slapen voor een jong kind nog steeds heel belangrijk. De meeste kinderen doen rond hun eerste verjaardag nog twee dutjes op een dag. Als je kind ouder wordt, vervalt een dutje en ga je over naar één langere middagslaap die dan later in de peuterleeftijd helemaal komt te vervallen. Maar wanneer bouw je ongeveer af? We delen hieronder een aantal richtlijnen per leeftijd. Weet dat je kind hiervan kan afwijken. Dat is prima, zo lang je kind maar voldoende rust krijgt en niet oververmoeid raakt.

• Na 1 jaar, tussen 13-18 maanden, vallen kinderen meestal terug tot één dutje. Het doel hier is om het ochtenddutje te laten vallen en over te gaan naar een lang middagdutje. De meeste kinderen zijn hier pas aan toe tussen de 15 en 18 maanden oud.

• Rond 2 jaar zie je vaak dat peuters hun middagslaapje gaan weigeren of dat dit een stuk moeizamer gaat en ze meer weerstand gaan bieden. Weet dat peuters van deze leeftijd zeker nog een dutje nodig hebben. Dit gedrag ontstaat vaak doordat ze in een slaapregressie zitten en zich volop aan het ontwikkelen zijn. Blijf het dutje aanbieden, heb geduld en weet dat dit na een tijdje weer beter zal gaan. Een slaapregressie kan drie tot zes weken duren.

• Rond 3 jaar verdwijnen dutjes vaak helemaal. De meeste peuters zullen geleidelijk wat korter slapen of soms niet meer dagelijks, voordat ze het volledig laten vallen. Het komt ook voor dat kinderen vlak voor ze naar school gaan nog slapen onder de middag. Kijk daarom goed naar je kind en bepaal wat nodig is. Het ene kind kan sneller zonder middagslaap dan de andere en dat is helemaal oké.

Dutje wel of niet laten vallen? Let op deze signalen

Voor je enthousiast gaat afbouwen, besef goed dat niet alle slaapproblemen veroorzaakt worden door te veel of te weinig slaapjes overdag. Een slaapje laten vallen kan soms de oplossing zijn bij slaapproblemen, maar niet altijd.

Zo kan je kind, zoals eerder genoemd, in een slaapregressie zitten en daardoor onrustiger slapen, zowel overdag als ’s nachts. Je kind wordt dan vaker wakker of kan moeilijker in slaap vallen. Dit komt omdat zijn slaapsysteem dan een grote ontwikkelsprong maakt. Je gaat dan vaak eerst een paar stapjes achteruit om vervolgens heel wat stappen vooruit te gaan. Na een slaapregressie kan je kind bijvoorbeeld langer wakker zijn of ’s middags langer slapen. Denk dus niet te snel dat je kind niet meer wil slapen overdag. Als je kind oververmoeid raakt, kan dit juist de situatie verergeren met slechter en onrustig slapen tot gevolg.

Signalen voor het afbouwen van een dutje

Je kunt een aantal signalen bij je kind gaan zien die erop wijzen dat hij klaar is om een dutje te laten vallen. Denk aan het volgende.

• Het kost je kind veel tijd om in slaap te vallen.
• Je kind wordt snel wakker uit een dutje.
• Bij het ene dutje slaapt je kind goed, bij de volgende niet of die weigert hij helemaal. Of je kind kan bij het naar bed gaan in de avond moeilijk in slaap komen.
• Je kind wordt meerdere keren ’s nachts wakker en kan dan lang wakker blijven.
• Je kind wordt wakker in de vroege ochtend (vóór 6 uur) en kan niet opnieuw in slaap vallen.

Bouw een overgangsfase in

Voor alle dutjes die je afbouwt, betekent dit dat je kind de ene dag nog wel een dutje nodig heeft en de andere dag niet. Je hebt dus te maken met een overgangsfase. Je kind heeft daarin begeleiding nodig. Dus kijk goed en check of je kind moe is. Het is helemaal niet gek om in de overgangsfase je kind soms wel en soms niet te laten slapen. Op gegeven moment merk dat je kind steeds beter zonder zijn middagslaapje kan. Het is daarbij vaak goed om de bedtijd voor de avond wat te vervroegen, zodat je kind niet oververmoeid naar bed gaat.

Wat als je te snel afbouwt?

Het belangrijkste signaal dat je een dutje te snel hebt laten vallen, is een verandering in de stemming en het slaapgedrag van je kind. Veel peuters raken dan (over)vermoeid, hangerig en driftig. Dit uit zich vaak in onrustige nachten of vaker wakker worden.

Vroeg wakker worden kan een teken zijn dat je kind overdag te veel slaapt en dat het misschien tijd is om een dutje te laten vallen. Tegelijkertijd kan vroeg wakker worden óók betekenen dat je kind juist te weinig slaapt overdag en dat een dutje te snel is weggevallen. Twijfel je en heb je het gevoel dat jouw kind nog wel toe is aan een extra dutje? Dan kun je dit dutje gerust (tijdelijk) weer aanbieden.

Onderzoek: slaaptekort bij peuter leidt tot meer angst

Uit recent Amerikaans onderzoek blijkt dat veel peuters in de wereld te weinig slapen. In sommige landen gaan kinderen al rond hun tweede jaar naar de voorschool. Daar worden zij vaak gestimuleerd om geen middagdutje meer te doen. Hierdoor kan een slaaptekort ontstaan. Kinderen met een slaaptekort lijken gevoeliger te zijn voor onder andere angst en onrust.

Uit het onderzoek blijkt dat peuters van twee jaar nog steeds een dutje nodig hebben overdag. Laat het slaapje dus niet te snel vallen als het tijdelijk minder soepel gaat. Een vaste en duidelijke routine rondom slapen kan je kind helpen om beter te ontspannen en makkelijker in slaap te vallen.

Lees ook: Alles over het slaapritme van je kind

Slaapje(s) afbouwen? Zo help je je kind

• Heb je een dutje overgeslagen? Dan mag je je kind bij het volgende dutje of bij bedtijd gerust wat eerder in bed leggen. Zo help je oververmoeidheid voorkomen. Naarmate je kind went aan het weggevallen dutje, kun je de bedtijd stap voor stap weer iets opschuiven, maar doe dit alleen als je kind eraan toe is.

• Het laten vallen van een dutje gaat vaak het fijnst wanneer je dit rustig opbouwt: door het dutje dat verdwijnt steeds een beetje in te korten. Neem er dus de tijd voor.

• Je kunt het dutje vervangen door een rustig moment samen, bijvoorbeeld door een rustige activiteit te doen. Het is heel begrijpelijk dat je graag meer op pad wilt nu dat kan, maar juist in de eerste periode helpt het om bewust rustmomenten in te bouwen. Doe een rustige activiteit, zoals knutselen, tekenen, voorlezen, puzzelen of een spelletje.

Lees ook: Gaat je kind gaat steeds weer uit bed? Dit kun je doen