Beoordeeld door

Rian Meddens

Opvoed- & ontwikkelingsexpert

Is liegen bij peuters en kleuters normaal?

Ja, liegen, of beter gezegd jokken, bij jonge kinderen is heel normaal. Rond twee jaar beginnen peuters te begrijpen dat hun gedachten en die van anderen kunnen verschillen. Dit is een belangrijke stap in hun ontwikkeling. Als je kind jokt, gaat dit niet moedwillig. Het is nog onschuldig. Jokken kan een manier zijn om te oefenen met wat wel en niet mag. Ook lopen fantasie en werkelijkheid op deze leeftijd nog door elkaar. Dus het lijkt soms liegen, maar het kan de ook verwarring zijn tussen werkelijkheid en fantasie.

Kleuters jokken soms om een straf te vermijden of ze zeggen dat ze iets niet gedaan hebben, omdat ze zelf ook balen dat ze iets gedaan hebben. Soms willen ze iets heel graag, waardoor ze jokken om het te krijgen.

Waarom liegt mijn peuter of kleuter?

Hier zijn de meest voorkomende redenen waarom jonge kinderen liegen:

1. Fantasie en verbeelding. Peuters en kleuters hebben een levendige fantasie. Ze kunnen moeite hebben om feit en fictie van elkaar te onderscheiden. Een verzonnen verhaal is vaak geen bewuste leugen, maar een uiting van hun rijke fantasiewereld.

2. Vermijden van straf. Als kinderen denken dat ze gestraft worden, kunnen ze de waarheid verdraaien om straf te ontlopen.

3. Gezien willen worden. Soms liegen kinderen om jouw aandacht te trekken. Ze willen dat je naar ze luistert of ze ziet of reageert op wat ze zeggen.

4. Experimenteren. Kinderen zijn nieuwsgierig en willen weten hoe je reageert. Door te liegen, testen ze grenzen en ontdekken ze wat wel of niet acceptabel is.

Hoe kun je zien of je kind liegt?

Op deze leeftijd is het jokken vaak nog goed te herkennen bij je kind, maar soms is het toch lastig te zien. Je was er niet bij en weet niet of je kind de waarheid spreekt. Op deze signalen kun je letten:

• Je kind vertelt telkens een ander verhaal over dezelfde gebeurtenis.
• Vaak kijken kinderen weg als ze liegen. Ze vermijden dan oogcontact.
• Een verhaal kan ongeloofwaardig worden door te veel (of onlogische) details.
• Je kind kan nerveus worden of anders reageren dan normaal. Denk aan bijvoorbeeld onrustig of vluchtig gedrag.

Hoe ga je om met liegen bij jonge kinderen?

Liegen is een leerproces en geen reden tot paniek. Hier zijn 6 tips om hier goed mee om te gaan:

1. Blijf rustig. Reageer niet boos of beschuldigend. Leg op een rustige manier uit waarom eerlijk zijn belangrijk is.

2. Moedig eerlijkheid aan. Laat je kind merken dat de waarheid vertellen altijd beter is, ook als het lastig is. Geef complimenten als je kind eerlijk is.

3. Vermijd straffen. Straffen kan ervoor zorgen dat je kind juist meer gaat liegen uit angst voor straf. Kies voor een gesprek waarin je uitlegt waarom eerlijkheid belangrijk is. Lees hier meer over het effect van straffen.

4. Geef het goede voorbeeld. Kinderen leren door te kijken naar jou. Als jij eerlijk bent, zullen zij dat ook sneller doen.

5. Begrijp de reden achter de leugen. Vraag je af waarom je kind liegt. Is het uit angst, onzekerheid of aandacht? Als je de reden kent, kun je beter reageren.

6. Stel grenzen. Leg uit dat liegen niet mag en wat eerlijkheid betekent. Doe dit op een duidelijke en liefdevolle manier.

Wanneer moet je je zorgen maken?

In de meeste gevallen is liegen bij peuters en kleuters onschuldig en onderdeel van hun ontwikkeling. Maak je pas zorgen als:

• Het liegen steeds vaker voorkomt en structureel wordt.
• Je kind liegt zonder duidelijke reden of over ernstige zaken.
• Het liegen samengaat met ander probleemgedrag, zoals agressie of terugtrekken.

Neem bij twijfel contact op met een opvoedcoach, kinderpsycholoog of het consultatiebureau. Zij kunnen je helpen om het gedrag van je kind beter te begrijpen.

Hoe stimuleer je eerlijkheid bij jonge kinderen?

Je kunt eerlijkheid stimuleren door open communicatie en vertrouwen op te bouwen. Geef je kind de ruimte om fouten te maken en vertel dat je het waardeert als ze eerlijk zijn. Speel ook in op hun fantasie. Maak bijvoorbeeld duidelijk wanneer iets een leuk verzonnen verhaal is en wanneer het belangrijk is om de waarheid te vertellen.

Liegen is een leermoment

Liegen hoort bij de ontwikkeling van peuters en kleuters. Het is een manier om te leren hoe de wereld werkt en om grenzen te ontdekken. Als ouder kun je dit proces begeleiden door eerlijkheid aan te moedigen, een goed voorbeeld te geven en rustig te reageren. Heb geduld en blijf in gesprek, zodat je kind zich veilig voelt om altijd de waarheid te vertellen.

Bronnen: Psychogoed.nl, Groeigids.nl

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Rian Meddens.