Beoordeeld door

Rian Meddens

Opvoed- & ontwikkelingsexpert

Wat is een goede manier om je kind te belonen?

Een kind belonen betekent dat je hem of haar positief bevestigt na gewenst gedrag. Dit kan met woorden, een knuffel of een tastbare beloning. Door je kind op het juiste moment te belonen, versterk je dat gedrag: het is prettig voor je kind én voor jou.

Goed om te weten: door meteen na het goede gedrag te belonen, begrijpt je kind de link tussen gedrag en beloning. Wacht je te lang? Dan begrijpt je kind niet goed waarvoor hij beloond wordt.

Hoe geef je complimenten die echt aankomen?

Complimenten zijn één van de krachtigste manieren van belonen. Ze geven je kind een gevoel van trots en erkenning. Belangrijk hierbij is wat je precies benoemt.

Geef een compliment op gedrag, niet op het kind

Zeg liever niet: “Wat ben je slim,” maar juist: “Wat goed dat je zo rustig hebt gewacht.” Zo leert je kind welk gedrag gewaardeerd wordt, in plaats van dat het een vast label krijgt.

Gebruik afwisselende vormen van complimenten

• Verbaal: “Wat fijn dat je je speelgoed hebt opgeruimd.” Of: “Ik zie dat het je lukt om echt door te zetten, je blijft het proberen, heel knap van je!”

• Non-verbaal: een knuffel, schouderklopje, een dansje of trotse glimlach.

Sociale beloningen werken het best

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat sociale beloningen het best werken. Dus je beloont door samen iets leuks te doen. Denk hierbij aan samen een spelletje doen, een gek dansje in de kamer, extra voorlezen uit je kinds favoriete boek of samen naar de speeltuin of kinderboerderij gaan. Het is daarbij slim om de beloningen af te wisselen, zodat ze verrassend en waardevol blijven. Door je kind op de juiste manier te belonen kan dit extra motiverend zijn bij grote stappen in zijn ontwikkeling, denk bijvoorbeeld aan zindelijk worden.

Belonen om gewenst gedrag aan te leren

Een snoepje geven als beloning? Het lijkt even makkelijk en leuk, maar toch kun je dit beter niet als beloning geven. Waarom? Je kind koppelt (snoep) eten dan aan positief gedrag en dat is een koppeling die je hier niet wilt maken. Bij belonen is het altijd belangrijk om je bewust te zijn van de onderliggende behoefte of emotie van je kind. Kies alleen voor een beloning als je je kind gewenst gedrag wilt aanleren, waar verder geen emotie onder zit. Als je een kind beloont, omdat hij of zij bijvoorbeeld niet boos is geworden of niet gehuild heeft, dan leer je je kind dat hij zijn emoties niet mag uiten. Kortom, dat is niet wat je wilt bereiken. Een andere valkuil is dat je als ouder gaat belonen voor vanzelfsprekende dingen zoals “je bord leegeten”. Hiermee creëer je juist dat je kind iets alleen nog maar doet voor een beloning. Goed om je bewust van te zijn.

Lees ook: Zo krijgt je kind besef van goed en kwaad

Hoe werkt een beloningssysteem?

Een beloningssysteem kan helpen bij het aanleren van nieuw gedrag. Denk aan een stickerkaart voor dagen waarop je kind iets rustig vraagt, op het potje of de wc heeft geplast of zichzelf uitkleed voor het naar bed gaan. Wil je graag starten met een beloningssysteem? Voorkom dan dat je het verkeerd inzet en lees dan eerst: Zo maak je een beloningssysteem voor kinderen écht succesvol: 7 tips.

Wanneer werkt een beloningssysteem goed?

• Je kind is minstens vier jaar oud (jonger dan dat werkt het systeem vaak nog niet).
• Het gedrag is concreet en dagelijks meetbaar.
• Je bespreekt samen het doel en de beloning.

Goed om te weten: voor jonge kinderen werkt een directe beloning beter. Wacht je te lang met belonen, dan verdwijnt het effect.

Mag je je kind ‘omkopen’?

Soms lijkt het even handig als je kind voor de zoveelste keer weigert: “Als je nu je groente eet, krijg je straks een ijsje.” Het is alleen goed om te beseffen dat je kind het dan vooral doet voor de beloning en niet omdat groenten eten goed voor hem is. Je kind leert er meer van als het begrijpt waarom bepaald gedrag goed is, en wat dat oplevert voor zichzelf en eventueel anderen.

Door altijd een beloning in het vooruitzicht te stellen loop je het gevaar dat je kind iets niet meer wil doen zonder dat hij een beloning krijgt. Geef je kind dus alleen een beloning die passend is bij de ontwikkeling en uitdagingen van jouw kind.

Gebruik verrassingsbeloningen liever achteraf, zonder dat je kind het verwacht. Dat maakt het extra krachtig.

Do’s & don’ts bij belonen

Do’s:

• Geef beloningen direct na het gedrag.
• Benoem concreet wat je waardeert.
• Wissel af tussen soorten beloningen.
• Gebruik beloningen voor ontwikkeling, niet voor vanzelfsprekend gedrag.

Don’ts:

• Beloon niet met omkoping (“Als je nu … dan krijg je …”).
• Verwacht geen perfectie; ook kleine stappen verdienen waardering.
• Herhaal niet te vaak dezelfde beloning.

Bron: Psychogoed.nl

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Rian Meddens.