Beoordeeld door

Stefan van Rooijen Huisarts

In dit artikel

• Zo herken je waterpokken bij je kind
• Wat veroorzaakt waterpokken?
• Besmettelijkheid van waterpokken
• Waterpokken in huis met een pasgeboren baby: wat nu?
• Mag een kind met waterpokken naar school?
• Behandeling van waterpokken
• Niet doen: krabben
• Wie kunnen complicaties krijgen bij waterpokken?
• Wanneer de huisarts bellen?

Zo herken je waterpokken bij je kind

Na besmetting verschijnen meestal binnen drie weken de eerste klachten. Voordat de kenmerkende vlekjes ontstaan, heeft je kind last van lichte koorts en verkoudheidsverschijnselen. Deze symptomen kunnen enkele dagen aanhouden, met koorts. Na enkele dagen verschijnen de vlekjes ter grootte van een muggenbult. Ze verschijnen in golven gedurende twee tot vier dagen en ontwikkelen zich dan tot blaasjes. Uiteindelijk drogen de blaasjes op en ontstaan er korstjes.

De vlekjes en blaasjes jeuken erg. Ze komen vooral voor op het bovenlichaam, maar verschijnen ook wel in de mond en bij meisjes in de vagina. Nadat de eerste vlekjes zijn veranderd in blaasjes met korstjes, ontstaan er na drie of vier dagen nieuwe vlekjes en blaasjes. De waterpokken trekken zo als het ware in golven over het lichaam. Daardoor kan je kind tegelijkertijd zowel vlekjes, blaasjes, als blaasjes met korstjes op zijn lijf hebben.

Naast de vlekjes kunnen de waterpokken ook vergezeld gaan met koorts. Ook is je kind hangerig en heeft hij waarschijnlijk niet veel eetlust.

Wat veroorzaakt waterpokken?

Waterpokken worden veroorzaakt door het varicella-zostervirus (VZV). Dit virus zit in de mond en de keel en wordt overgedragen door niezen, hoesten en praten. Dit virus kan op latere leeftijd ook een pijnlijke huiduitslag veroorzaken die gordelroos (herpes zoster) wordt genoemd. Als je als kind de waterpokken hebt doorgemaakt, blijft het de rest van je leven inactief in je lichaam aanwezig. Soms wordt het virus plots weer actief. Dan kan het gordelroos veroorzaken.

Besmettelijkheid van waterpokken

Het waterpokkenvirus komt voor over de hele wereld en is erg besmettelijk. De meeste mensen lopen het virus al in hun kindertijd op, maar ook volwassenen kunnen de waterpokken krijgen. De meeste kinderen met een besmet broertje of zusje krijgen het ook (als ze de infectie of het vaccin nog niet hebben gehad) en vertonen de symptomen ongeveer binnen drie weken na het eerste kind.

Waterpokken zijn besmettelijk vanaf ongeveer twee dagen voordat de uitslag begint tot alle blaasjes zijn ingedroogd, meestal na een week. Iemand met gordelroos kan waterpokken (maar geen gordelroos) verspreiden onder mensen die geen waterpokken of het vaccin hebben gehad. Kinderen krijgen waterpokken meestal in de winter en het voorjaar, vooral tussen maart en mei.

Waterpokken in huis met een pasgeboren baby: wat nu?

Heeft je oudere kind waterpokken en heb je ook een pasgeboren baby in huis? Dan is het goed om te weten dat je oudere kind al besmettelijk was voordat de eerste vlekjes zichtbaar waren. Helemaal voorkomen dat je baby in contact komt met het virus lukt daarom vaak niet.

Goed om te weten

• Je kind is al besmettelijk vóór de eerste vlekjes. Waterpokken is besmettelijk vanaf ongeveer twee dagen voordat de vlekjes verschijnen. De besmettelijkheid stopt als alle blaasjes zijn ingedroogd.

• Niet iedere pasgeboren baby loopt extra risico. Vooral bepaalde pasgeborenen zijn kwetsbaarder voor een ernstig verloop. Dit geldt bijvoorbeeld voor te vroeg geboren baby’s en voor baby’s van wie de moeder rond de bevalling zelf waterpokken krijgt.

• Is je baby te vroeg geboren? Of heeft je baby een verminderde afweer of kreeg jij zelf waterpokken in de periode van zeven dagen vóór tot en met zeven dagen na de bevalling? Neem dan direct contact op met je huisarts. In sommige situaties zijn antistoffen tegen waterpokken nodig.

• Heb je zelf nooit waterpokken gehad? Weet je niet zeker of je waterpokken hebt gehad of antistoffen hebt? Bespreek dit dan ook met je huisarts of verloskundige. Of een moeder antistoffen heeft, kan in sommige situaties belangrijk zijn voor het risico van de baby.

• Let goed op hoe je baby zich voelt. Heeft je baby koorts en is je baby jonger dan drie maanden? Bel dan direct de huisarts of huisartsen-spoedpost. Bel ook als je baby suf wordt, weinig drinkt, benauwd is of steeds zieker lijkt te worden.

• Let op vlekjes en blaasjes. Krijgt je pasgeboren baby zelf vlekjes of blaasjes die op waterpokken lijken? Neem dan contact op met de huisarts voor advies.

• Let extra op hygiëne. Was regelmatig je handen en laat je oudere kind hoesten en niezen in de elleboog. Voorkom waar mogelijk dat de baby in direct contact komt met het vocht uit de blaasjes.

» Lees ook

Waterpokken bij je baby: symptomen, verloop en wat je kunt doen

Mag een kind met waterpokken naar school?

Je kind mag gewoon naar school of kinderopvang als het zich goed voelt. Het is dus niet verplicht om je kind thuis te laten bij klachten. De besmetting vindt namelijk vaak al plaats voordat je kind symptomen heeft, daarom hebben scholen vaak geen bezwaar als je kind met waterpokken op school komt en hij zich verder niet ziek voelt. Bij waterpokken is het dus wel belangrijk om andere ouders te informeren. Zo kunnen zij letten op de klachten van waterpokken bij hun kind.

Kinderen met waterpokken kunnen beter niet zwemmen tot de blaasjes goed ingedroogd zijn. Het warme zwemwater kan de jeuk erger maken. Ook kunnen de wondjes van de waterpokken na zwemmen gaan ontsteken.

Het doormaken van de hele infectie duurt zo’n tien dagen. Je kind is pas niet meer besmettelijk als alle blaasjes zijn ingedroogd.

Behandeling van waterpokken

Waterpokken bij kinderen wordt beschouwd als een milde ziekte, maar je kind kan zich behoorlijk ellendig en prikkelbaar voelen zolang het de ziekte heeft. Bij gezonde jonge kinderen zijn meestal geen medicijnen tegen het virus nodig. Vanaf ongeveer 12 jaar en bij risicogroepen kunnen antivirale middelen soms wél worden overwogen.

Let op: gebruik nooit ibuprofen bij waterpokken vanwege de kleine kans op ernstige huidproblemen. Paracetamol voor kinderen, in de juiste dosering, mag wel als je kind bijvoorbeeld koorts heeft.

Je kunt daarnaast proberen om de symptomen met de volgende methodes te bestrijden:

• De jeuk wordt vaak bestreden met lotion, verkrijgbaar bij drogist of apotheek. Denk aan zink-lotion, carbomeer-watergel of vanaf 2 jaar mentholgel kunnen tegen jeuk worden gebruikt.

• Het helpt om je kind te wassen met lauw of koel water, in plaats van warm, dat juist de jeuk versterkt.

• Als er ook blaasjes verschijnen in de schede van een meisje, kunnen deze extra branden wanneer ze in contact komen met urine. In dat geval kan het verlichtend zijn om je dochter een tijdje te laten zitten in een badje met lauw water. Het helpt ook om de luier vaker te verschonen.

• Dep (niet wrijven) het lichaam droog.

• Doe wanten of handschoenen aan de handen van je kind om krabben tijdens de slaap krabben te voorkomen.

• Knip de vingernagels en houd ze schoon.

• Geef koud, zacht en zacht voedsel omdat waterpokken in de mond het moeilijk kunnen maken om te drinken of te eten. Vermijd alles wat zuur of zout is, zoals sinaasappelsap of pretzels. Een koud waterijsje kan juist wel fijn zijn.

Mentholpoeder wordt afgeraden bij kinderen onder de twee jaar. Waterpokken worden veroorzaakt door een virus en kunnen dus niet met antibiotica worden behandeld. Er is een vaccin tegen waterpokken, maar deze is in Nederland niet standaard opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma.

Niet doen: krabben

Als de blaasjes of de korstjes door vieze vingertjes worden opengekrabd, kunnen ze gaan ontsteken. Bovendien kan er daarna vaak een litteken ontstaan. Het is dus belangrijk om te voorkomen dat je kind aan de waterpokken krabt. Scherm de handjes en nageltjes van je kind af met handschoentjes of sokjes. Wanneer de waterpokken toch ontstoken zijn, kun je het beste contact opnemen met je huisarts.

Wie kunnen complicaties krijgen bij waterpokken?

Sommige mensen lopen meer risico op complicaties van waterpokken, waaronder:

• Zwangere vrouwen
• Pasgeboren baby’s van moeders die waterpokken hebben gehad rond de bevalling (zeven dagen ervoor of erna)
• Patiënten met leukemie
• Kinderen die medicijnen krijgen die het immuunsysteem onderdrukken
• Iedereen met problemen met het immuunsysteem

Neem bij blootstelling contact op met je huisarts of behandelend arts, soms is aanvullende behandeling nodig.

Wanneer bel je de huisarts bij waterpokken?

Meestal hoef je de huisarts niet te bellen als je kind waterpokken heeft. Bel wél direct de huisarts of huisartsen-spoedpost als:

• je baby jonger is dan 3 maanden is, of je kind ouder is dan 11 jaar* en koorts heeft;
• je kind steeds zieker wordt;
• je kind weinig of niet drinkt;
• je kind steeds moet overgeven;
• je kind suf wordt of moeilijk wakker te krijgen is;
• je kind benauwd wordt of heel snel ademt;
• je kind blijft huilen of kreunen;
• je kind minder kleur in het gezicht krijgt;
• je kind opnieuw koorts krijgt nadat de koorts een paar dagen weg was.

*Thuisarts.nl adviseert bij waterpokken ouder dan 11 jaar om contact op te nemen met je huisarts, omdat vanaf deze leeftijd het risico op een ernstiger beloop toeneemt en antivirale behandeling soms zinvol is. Liefst binnen 24 uur na ontstaan van de blaasjes.

Wordt de huid rond de blaasjes roder of donkerder en gevoelig, of komt er geel vocht uit de blaasjes? Neem dan ook contact op met de huisarts. Dit kan wijzen op een ontsteking van de huid.

Bron: Thuisarts.nl

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Stefan van Rooijen.