Beoordeeld door

Stefan van Rooijen

Huisarts

Wat is obstipatie bij kinderen?

Obstipatie betekent dat poepen moeilijk gaat. Het wordt ook wel verstopping genoemd. De poep blijft dan te lang in de dikke darm zitten. Daardoor wordt de ontlasting hard en droog. Poepen kan dan pijn doen en soms lukt het bijna niet.

Er is sprake van obstipatie als poepen moeilijk gaat. Je kind kan last hebben van harde of droge ontlasting, pijn bij het poepen, poep ophouden of ongewild ontlasting verliezen. Ook minder vaak poepen dan normaal kan een signaal zijn. Hoe vaak poepen normaal is, verschilt per kind. Let daarom vooral op veranderingen in de ontlasting, pijn en het gedrag van je kind.

In het kort

• Obstipatie betekent dat je kind moeilijk kan poepen.
• Vaak poept je kind minder dan drie keer per week.
• De ontlasting is meestal hard, droog of keutelig.
• Je kind kan buikpijn, krampen of pijn bij het poepen hebben.
• Verstopping kan komen door te weinig vezels, te weinig drinken, weinig bewegen, poep ophouden of spanning.
• Vezelrijk eten, genoeg drinken, veel bewegen en rustig toiletgedrag kunnen helpen.
• Geef niet zomaar zelf laxeermiddelen van de drogist. Overleg eerst met de huisarts.
• Bel de huisarts bij klachten zoals buikpijn die niet weggaat, overgeven, koorts, bloed bij de anus of als adviezen na twee weken niet helpen.

Hoe herken je obstipatie bij je kind?

Obstipatie kan er bij ieder kind iets anders uitzien. Je kind kan één of meer van deze klachten hebben:

• minder dan drie keer per week poepen
• harde, droge poep of keutels
• pijn bij het poepen
• buikpijn of buikkrampen
• scheurtjes bij de anus door harde poep
• ineens een grote hoeveelheid ontlasting of poep die de wc verstopt
• dunne poep of bruine vegen in de luier of onderbroek
• plas minder goed kunnen ophouden

Die dunne poep of bruine veegjes kunnen verwarrend zijn. Je denkt misschien aan diarree, maar het kan ook overloopdiarree zijn. Dan lekt er dunne ontlasting langs de harde poep naar buiten.

Hoe vaak moet een kind poepen?

Er is niet één vast poepritme dat voor ieder kind geldt. Sommige kinderen poepen elke dag, andere kinderen minder vaak. Bij obstipatie poept je kind vaak minder dan drie keer per week. Ook de vorm van de poep zegt veel: harde, droge of pijnlijke poep past bij verstopping.

Poept je kind een paar dagen niet, maar heeft hij geen pijn, eet en drinkt hij goed en is hij verder fit? Dan hoeft er niet meteen iets ernstigs aan de hand te zijn. Let wel goed op klachten zoals buikpijn, pijn bij poepen, misselijkheid, overgeven of bloed bij de anus. Bij die klachten is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts.

Lees ook: Kinderpoep: wat zegt de ontlasting van je kind?

Waardoor krijgt je kind verstopping?

Bij jonge kinderen kan verstopping verschillende oorzaken hebben. Vaak gaat het om dagelijkse dingen die invloed hebben op de darmen. Denk aan:

• te weinig vezels eten
• te weinig drinken
• weinig bewegen
• niet rustig de tijd nemen op de wc
• te druk zijn met spelen om naar de wc te gaan
• poep ophouden omdat poepen pijn doet
• poep ophouden op een onbekende plek, zoals opvang of school
• spanning of stress

Bij kinderen is er bijna nooit een ziekte waardoor poepen moeilijk gaat. Soms speelt er wel een lichamelijke oorzaak, maar dat komt weinig voor.

Waarom houdt je kind zijn poep op?

Poep ophouden komt vaak voor. Soms is je kind druk aan het spelen en wil hij niet stoppen. Soms durft hij niet op de wc op de opvang of op een andere plek. En soms doet poepen pijn door harde ontlasting. Dan kan je kind bang worden dat het weer pijn doet en de poep juist ophouden.

Zo kan een vervelende cirkel ontstaan. De poep blijft langer in de darm, wordt harder en poepen gaat nog moeilijker. Daardoor kan je kind nog meer gaan ophouden. Het helpt om dit rustig te benaderen. Geef je kind tijd, maak er geen strijd van en geef complimenten als hij het probeert.

Wat kun je zelf doen bij obstipatie?

Bij verstopping hoef je niet meteen aan medicijnen te denken. Vaak kun je eerst kijken naar eten, drinken, bewegen en toiletgedrag. Deze dingen helpen de darmen om beter te werken en maken de ontlasting zachter.

1. Geef vezelrijke voeding

Vezels helpen om vocht vast te houden in de darmen. Daardoor wordt de poep zachter en kunnen de darmen beter werken. Vezels zitten vooral in volkorenbrood, roggebrood, aardappelen, volkoren pasta, zilvervliesrijst, peulvruchten, groente, fruit, zaden en noten.

2. Laat je kind genoeg drinken

Genoeg drinken is belangrijk bij harde ontlasting. Vanaf 1 jaar heeft een kind per dag ongeveer 1 tot 1,5 liter vocht nodig. Water is een goede keuze. Geef liever vaker een beker dan heel veel in één keer.

3. Zorg voor beweging

Bewegen helpt de darmen. Laat je kind elke dag flink bewegen. Denk aan buitenspelen, fietsen, zwemmen, rennen of samen naar de speeltuin gaan. Elke dag 1 uur of langer flink bewegen helpt als je kind moeilijk poept.

4. Neem rustig de tijd op de wc

Als je kind zindelijk is, kan poeptraining helpen. Je kind oefent dan om regelmatig naar de wc te gaan. Dit kan gewoon thuis. Een voetenbankje en kinder-wc-bril kunnen helpen om ontspannen te zitten. Laat je kind ongeveer 5 minuten na elke maaltijd rustig op de wc zitten. Door de natuurlijke darmreflex lukt poepen dan vaak makkelijker. Zorg dat de voeten goed ondersteund worden. Hierdoor kan je kind beter ontspannen en makkelijker poepen.

5. Houd eventueel een poepdagboek bij

Een poepdagboek kan handig zijn als je niet goed weet hoe vaak je kind poept of hoe erg de klachten zijn. Schrijf op wanneer je kind poept, hoe de poep eruitziet, of hij buikpijn heeft en of poepen pijn doet. Neem het dagboek mee als je naar de huisarts gaat.

Voeding, drinken en bewegen bij obstipatie

Bij obstipatie draait het vaak om drie dingen: vezels, vocht en beweging. Die werken samen. Als je kind meer vezels eet, is genoeg drinken extra belangrijk. Anders kan de poep alsnog hard en droog blijven. Kies bijvoorbeeld voor:

• volkorenbrood of roggebrood
• volkoren pasta of zilvervliesrijst
• groente en fruit
• peulvruchten, zoals bonen, erwten en linzen
• water als vaste dorstlesser
• dagelijks buitenspelen of actief bewegen

Sla het ontbijt liever niet over. Een vezelrijk ontbijt kan helpen om de darmen op gang te brengen.

Toiletgedrag en rustig leren poepen

Voor sommige kinderen helpt het om vaste wc-momenten te hebben. Bijvoorbeeld na het ontbijt, na de lunch en na het avondeten. Laat je kind kort en rustig zitten. Blijf erbij als dat nodig is en maak het moment veilig en ontspannen.

Let ook op signalen van ophouden. Denk aan billen samenknijpen, heen en weer schuiven op een stoel of ineens stil worden. Zie je dit gebeuren? Herinner je kind dan rustig aan het potje of de wc. Geef complimenten als hij het probeert, ook als er niets komt.

Medicijnen of laxeermiddel bij obstipatie

Meestal heeft je kind niet meteen medicijnen nodig. Blijft poepen moeilijk, ook na adviezen over eten, drinken, bewegen en toiletgedrag? Dan kan de huisarts een laxeermiddel voorschrijven. Zo’n middel maakt de poep zachter, waardoor poepen makkelijker gaat.

Zo kan de huisarts voor je kind bijvoorbeeld lactulose of macrogol voorschrijven. Geef medicijnen altijd zoals de arts uitlegt. Bespreek ook met de huisarts hoe lang je het medicijn geeft en wanneer je weer contact opneemt.

Geef niet zomaar zelf laxeermiddelen van de drogist. Overleg eerst met de huisarts. Die kan beoordelen wat past bij je kind.

Wat kun je beter niet doen?

Bij obstipatie wil je je kind natuurlijk snel helpen. Toch zijn er dingen die je beter niet kunt doen:

• Geef niet zomaar laxeermiddelen van de drogist zonder overleg met de huisarts.
• Gebruik geen thermometer om ontlasting op te wekken.
• Geef geen alternatieve producten of supplementen waarvan niet is bewezen dat ze helpen.
• Geef niet veel meer vocht of vezels dan de aanbevolen hoeveelheid. Extra veel helpt niet als je kind al genoeg krijgt.

Wanneer bel je de huisarts?

Bel de huisarts als je kind moeilijk kan poepen en één of meer van deze klachten heeft:

• buikpijn die niet weggaat
• een vol of misselijk gevoel
• meermaals overgeven
• pijn bij het poepen
• vaker poepongelukjes
• bloed uit de anus
• zich ziek voelen
• aanhoudend koorts
• weinig of geen zin in eten en drinken
• afvallen of afwijkende groeicurve

Neem ook contact op als je bloed bij de ontlasting ziet. Dat kan betekenen dat de obstipatie al langer speelt en behandeling via de huisarts nodig is.

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Stefan van Rooijen.