WIJ werkt samen met een team van deskundigen. Zo blijft onze informatie up-to-date en betrouwbaar.

Op deze pagina lees je wat er ongeveer speelt rond de leeftijd van 2 jaar. Hoe ontwikkelt je kind zich? Hoe ga je om met de peuterpuberteit en opstandig gedrag? En hoe kan je je peuter helpen? Weet dat ieder kind zich op een eigen manier en in een eigen tempo ontwikkelt. Twijfel je over iets of heb je extra hulp of advies nodig? Schroom niet om het consultatiebureau of je huisarts te bellen. Daar zijn ze juist voor!

In dit artikel

• De ontwikkeling van je kind bij 2 jaar
• Gedrag en emoties: hallo peuterpuberteit!
• Slaapontwikkeling bij 2 jaar
• Strijd aan tafel
• Zindelijk worden, kan het al?
• Spelen en bewegen
• Ook voor jou als ouder
• Zo beleven andere ouders deze fase

Wat zie je vaak rond 2 jaar?

Rond deze leeftijd zie je vaak dat je kind:

• steeds meer zelf wil doen en graag eigen keuzes maakt
• regelmatig ‘nee’ zegt of onderzoekt waar de grens ligt
• rent, klimt, gooit, springt en volop oefent met bewegen
• woorden combineert en korte gesprekjes probeert te voeren
• veel begrijpt, ook als praten nog niet altijd duidelijk lukt
• vragen stelt, zoals “Wat is dat?” en misschien al “Waarom?”
• volwassenen nadoet en graag doet-alsof-spel speelt
• geïnteresseerd raakt in andere kinderen, maar nog naast hen speelt
• boos of verdrietig wordt als iets niet lukt of niet mag
• mogelijk laat merken dat het moet plassen of poepen

Goed om te weten: dit zijn geen punten die ieder kind op de tweede verjaardag moet kunnen. Sommige ontwikkelingen beginnen eerder, andere later. Kijk vooral naar de stappen die jouw kind in de loop van de tijd maakt. Je peuter zal het trots laten zien!

Wanneer zindelijk?

Wist je dat je kind vaak na 18 maanden lichamelijk rijp is om zindelijk te leren worden? Controleer de signalen om te zien of je kind er ook mentaal klaar voor is. Zindelijkheid is een belangrijke mijlpaal. Maak er een bijzondere beleving van. De Zindelijkheidsbox helpt hierbij.

Bekijk de Zindelijkheidsbox

De ontwikkeling van je kind bij 2 jaar

Rond 2 jaar gebeurt er veel tegelijk. Je kind leert nieuwe woorden, beweegt steeds zekerder en wordt zich meer bewust van zichzelf. Misschien hoor je ineens een nieuw zinnetje of zie je hoe trots je kind is als zijn jas zelf aantrekken bijna lukt. De ontwikkeling verloopt niet bij ieder kind hetzelfde. Het ene kind ontwikkelt taal sneller, het andere is vooral lichamelijk actief. Ook binnen één ontwikkelingsgebied kan het tempo wisselen. Soms lijkt het een tijdje rustig en komt er daarna ineens een nieuwe vaardigheid bij. Zo kan spelen met een step of loopfietsje eerst nog moeilijk zijn en zo zie je hem ineens met sprongen vooruitgaan. Kijk mij eens gaan mam!

Praten en begrijpen

De taalontwikkeling gaat rond 2 jaar hard. Je peuter begrijpt vaak veel woorden en kan eenvoudige vragen of opdrachten volgen. Misschien combineert je kind woorden, zoals “Mama fiets”, “Meer drinken” of “Papa mee”. Zulke korte zinnen kunnen verschillende dingen betekenen. Als ouder begrijp je vaak sneller wat je kind bedoelt dan iemand die je kind minder goed kent. Dat laat zien: jullie zijn een hecht team!

Je helpt de taalontwikkeling vooral door veel samen te praten. Vertel wat jullie doen: “We trekken nu je schoenen aan” of “Jij zet de rode beker op tafel”. Gebruik gewone woorden en zinnen. Kijk je kind aan en geef tijd om te reageren. Je hoeft een verkeerd uitgesproken woord niet steeds te verbeteren. Je kunt het woord gewoon op de juiste manier herhalen. Zegt je kind bijvoorbeeld “Toet buiten”, dan kun jij antwoorden: “Ja, de auto rijdt voorbij”. Ook samen lezen, zingen en plaatjes bekijken helpt.

Lees ook: Tips om je peuter te leren praten

De wat-is-dat en waaromfase

“Wat is dat?” Het kan zomaar één van de meest gehoorde vragen in huis worden. Je kind gebruikt vragen om woorden te leren en de wereld beter te begrijpen. Vanaf ongeveer 2 jaar kan ook het vragen naar het ‘waarom’ beginnen. Soms stelt je peuter dezelfde vraag steeds opnieuw. Dat kan vermoeiend zijn, maar herhalen helpt je kind bij het leren.

TIP! Geef een kort en duidelijk antwoord dat past bij wat je kind kan begrijpen. Je hoeft niet iedere vraag uitgebreid uit te leggen. Je kunt de vraag ook eens teruggeven: “Wat denk jij dat de poes doet?” Zo ontstaat een gesprekje en krijgt je kind de ruimte om zelf woorden te zoeken.

Lees ook: Waarom peuters zoveel vragen stellen

Bewegen en alles ‘zelluf doen’

Peuters van 2 jaar zijn graag volop in beweging. Rennen, klimmen, springen, gooien, het wordt allemaal steeds interessanter. Ook de fijne motoriek ontwikkelt zich. Je kind kan bijvoorbeeld blokken stapelen, kleine voorwerpen pakken of proberen zelf kleding aan en uit te trekken. Niet alles gaat meteen goed. Dat hoeft ook niet. Juist door te oefenen leert hij. Je peuter zal steeds proberen duidelijk te maken: “Mama, zelluf doen!”

Geef je kind de tijd om iets zelf te proberen. Help pas als dat nodig is of vraag: “Zal ik je een klein beetje helpen?” Zo houd je ruimte voor zelfstandigheid zonder je peuter aan zijn lot over te laten. Zorg tijdens het bewegen voor een veilige omgeving waarin je kind mag ontdekken. En pas op voor kleine voorwerpen in huis. Je kind kan het in zijn mondje stoppen of misschien zelfs in zijn neus. Je peuter is in deze fase supernieuwsgierig, dus goed om je bewust van te zijn.

Een eigen ik en contact met andere kinderen

Rond de tweede verjaardag groeit het besef bij je kind dat hij een eigen persoon is. Je peuter ontdekt: ik ben ik en jij bent jij. Dat is een belangrijke stap, maar het betekent nog niet dat je kind zich al goed kan verplaatsen in de gevoelens en wensen van anderen.

Je ziet daarom vaak dat peuters vooral náást elkaar spelen. Ze kunnen hetzelfde speelgoed gebruiken, maar spelen nog niet altijd echt samen. Een speeltje afpakken, voordringen of niet willen delen kan voor ons onaardig lijken. Voor een peuter is rekening houden met een ander nog iets wat stap voor stap moet worden geleerd. Het begrip ‘samen delen’ is nog erg moeilijk voor je kind.

Je kunt sociaal gedrag rustig voordoen en oefenen. Zeg bijvoorbeeld: “Noor speelde met de auto. Geef ’m maar terug. Daarna ben jij aan de beurt.” Houd de uitleg kort en vertel vooral wat je kind wél kan doen. Verwacht niet dat het na één uitleg altijd goed gaat. Je zult dit nog heel vaak herhalen. Dat hoort bij deze leeftijd. Als je kind ouder is, zal hij beter begrijpen hoe delen werkt.

Lees meer over gedrag dat soms asociaal lijkt en duidelijke gedragsregels voor thuis.

Gedrag en emoties: hallo peuterpuberteit!

Herken jij dit ook: op bijna alles “Nee!” zeggen, niet luisteren, snel boos worden of op de grond gaan liggen in bijvoorbeeld de supermarkt. Het kan soms een hele uitdaging zijn om je peuter in dezelfde richting te bewegen als jij. Deze fase wordt niet voor niets de ‘terrible two’s’ genoemd. Dit komt omdat rond de leeftijd van 1,5 en 2 jaar de peuterpuberteit begint. Je kind ontdekt dat hij een eigen willetje heeft en wil steeds meer zelf beslissen. En dat kun je flink gaan merken!

Weet dat je kind zich niet expres lastig gedraagt. Je peuter oefent juist op deze manier met zelfstandigheid en dat is iets goeds! Omgaan met teleurstellingen vind je kind nog erg moeilijk. Helemaal als je kind vermoeid is. En zo kan er ineens een driftbui ontstaan, omdat iets kleins niet lukt of niet mag. Je peuter weet vaak precies wat hij wil, maar kan zijn gevoel nog niet rustig uitleggen. De boosheid neemt het dan over.

We horen je denken: hoe reageer je dan op een kind waar geen land mee te bezeilen is? En wat kun je beter niet doen in zo’n situatie?

Zo help je bij een driftbui

Volgens opvoed- & ontwikkelingsexpert Rian Meddens is het belangrijk om tijdens een driftbui zelf zo rustig mogelijk te blijven. Zo geef je het goede voorbeeld en laat je zien dat emoties beheerst kunnen worden. Niet altijd makkelijk, maar wel belangrijk.

Wat kun je nog meer doen?

• Erken de gevoelens van je kind: benoem wat je ziet, zoals: “Je wilt heel graag zelf je jas dicht maken, wat vervelend dat het niet lukt, hè?” Dit helpt je kind om zijn eigen emoties beter te begrijpen.
• Geef ruimte voor emoties: laat je kind huilen en ga er rustig naast zitten of laat je kind springen of rondjes rennen om de fysieke energie kwijt te kunnen.
• Wees consequent: geef niet toe tijdens een driftbui. Anders leert je kind dat hij door te schreeuwen zijn zin kan krijgen, wat het gedrag in de toekomst alleen maar versterkt. Blijf dus begripvol en tegelijkertijd vasthouden aan de grens die je gesteld hebt. En inderdaad, dat kan best uitdagend zijn. Maar: jij kunt dit!

Een scherm om rustig te worden?

Soms geven ouders hun kind een schermpje om even rustig te worden. Een filmpje kan je kind tijdelijk afleiden van boosheid, verdriet of spanning. Toch leert je peuter daardoor niet goed wat het voelt of hoe het met dat gevoel kan omgaan. Ook betekent naar een scherm kijken niet dat je kind aan het ontprikkelen is. Schermtijd geeft je kind juist nieuwe prikkels en vergroot de kans op de volgende driftbui alleen maar.

Schermtijdexpert Lois den Hollander legt in dit artikel uit hoe het zit: Waarom schermtijd niet hetzelfde is als ontprikkelen

Slaapontwikkeling bij 2 jaar

Op deze leeftijd maken peuters belangrijke mijlpalen door in hun ontwikkeling. Dit kan de slaap van je kind tijdelijk beïnvloeden. Zo kun je rond de tweede verjaardag een slaapregressie verwachten, ook wel slaapmaturatie genoemd. Dit betekent eigenlijk dat het slaapsysteem van je kind steeds meer volwassen wordt. En dat gaat meestal niet zonder slag of stoot. Zo kan je peuter in deze periode ineens meer moeite hebben met inslapen, vaker wakker worden of ineens tegen het middagdutje gaan protesteren. Het verschilt overigens per kind hoeveel die merkt van deze slaapregressie.

Merk je nu al dat het slapen onrustiger gaat? Zolang je steeds rustig en consequent blijft, zal je peuter hoogstwaarschijnlijk weer goed gaan slapen zodra de regressie voorbij is. Meestal duurt zo’n periode drie tot zes weken.

Meer over slapen

• Meer over de 24 maanden slaapregressie
• Tips als je peuter niet wil slapen

Strijd aan tafel

De sterke eigen wil van je peuter kan ook aan tafel duidelijk worden. Wat je kind gisteren zonder problemen op at, kan hij vandaag ineens weigeren. Aandringen of van iedere hap een strijd maken, werkt vaak juist averechts. Probeer liever een ontspannen sfeer te houden en blijf verschillende soorten eten aanbieden. Jij bepaalt wat en wanneer er wordt gegeten. Je kind kan aangeven hoeveel het daarvan eet. Geef daarbij liever een kleiner portie. Je kind kan altijd nog meer krijgen.

Wist je dat … een kind vaak 10 keer iets moet proeven, voordat hij het echt lekker gaat vinden? Soms heeft het dus gewoon even tijd nodig. Ontdek meer tips als je een moeilijke eter hebt.

Meer over eten en drinken

• 10x vraag en antwoord over je kind en eten
• Gezonde tussendoortjes voor peuters
• Hoeveel moet je kind drinken per dag?

Zindelijk worden, kan het al?

Rond de tweede verjaardag laten veel kinderen de eerste signalen zien die horen bij zindelijk worden. Dat betekent overigens niet dat je kind op deze leeftijd al zindelijk kan zijn. Het geeft aan dat je kind zich op dit gebied volop aan het ontwikkelen is.

Mogelijke signalen zijn:

• de luier blijft langere tijd droog
• je kind merkt dat het plast of poept
• je kind vindt een natte of vieze luier vervelend
• je kind toont interesse in het toilet of potje
• je kind laat met woorden, geluiden of gedrag merken dat het moet plassen of poepen

Zie je meerdere signalen? Dan kun je het potje rustig introduceren. Zet het op een vaste, zichtbare plek en leg eenvoudig uit waarvoor het is. Laat je kind er eerst met kleding aan op zitten als dat prettig voelt. Begin het liefst in een rustige periode. Een verhuizing, nieuwe opvanggroep of andere grote verandering is meestal geen handig moment om met een potjestraining te starten. Merk je weerstand? Dan kun je het potje beter weer even wegzetten en het later opnieuw proberen.

Spelen en bewegen

Spelen is voor je peuter een belangrijke manier om de wereld te begrijpen. Tijdens het spelen oefent je kind met bewegen, taal, emoties en contact met anderen. Je kind hoeft daarvoor niet steeds nieuw of bijzonder speelgoed te hebben. Een pan met een houten lepel, blokken, een doos of een paar bekers kunnen al genoeg zijn.

Peuters doen graag na wat ze om zich heen zien. Misschien wordt een blok ineens een telefoon of kookt je kind een maaltijd in zijn speelkeuken. Dit doet-alsof-spel helpt om gebeurtenissen en indrukken te verwerken. Speel af en toe mee en laat je kind ook zelf bepalen wat er gebeurt.

Muziek past goed bij deze leeftijd. Samen zingen, klappen, dansen en gebaren maken, is leuk en helpt onder andere bij taal, contact en bewegen. Je peuter geniet vooral van de herhaling en het samenzijn. Inspiratie nodig? Deze liedjes en muziekspelletjes vindt je peuter nu heel leuk.

Lees ook: Alles over de speelwereld van je peuter

Eerste hulp bij doorkomende kiezen

Rond 2 jaar kunnen de achterste melkkiezen doorkomen. Gemiddeld gebeurt dit tussen de 23 en 31 maanden. Je kind kan daardoor meer kwijlen, ergens op willen bijten, minder trek hebben, onrustiger slapen of sneller huilen. Het tandvlees kan rood of gezwollen zijn. Een gekoelde bijtring of een koud, nat washandje kan verlichting geven. Leg een bijtring overigens niet in de vriezer. En geef je kind vooral veel knuffels als je merkt dat hij er veel last van heeft. Na een paar dagen verdwijnen de klachten vanzelf weer.

Lees meer over doorkomende kiezen en wat helpt tegen de pijn.

Water in de buurt?

Een vijver, slootje of klein opblaasbadje in de tuin. Water is voor je peuter heel aantrekkelijk. Blijf in de buurt van water altijd dichtbij, zodat je je kind direct kunt aanraken. Veel ouders weten niet dat een kind heel snel en zonder alarm te slaan onder water kan verdwijnen. Vooral in de zomermaanden gaat het jaarlijks mis, met dramatische en soms zelfs fatale gevolgen. Dat wil je natuurlijk absoluut voorkomen.

Expert Kinderveiligheid Mieke Cotterink van VeiligheidNL wil ouders bewust maken van de gevaren en deelt vier tips voor veilig spelen in en om water.

Ook voor jou als ouder

Hoe lief, leuk en grappig je peuter ook is: het eerlijke verhaal is ook dat deze fase echt veel energie, aandacht en geduld kan vragen. Het is niet vreemd als je soms verlangt naar rust of aftelt tot bedtijd. Dat zegt niets over hoeveel je van je kind houdt. Want dat doe je! Bespreek eens met je partner of mensen om je heen waar je hulp bij kunt gebruiken. Misschien kan iemand een middag oppassen, een keertje koken of je kind ophalen. Ook een kort moment voor jezelf kan helpen: een wandeling, muziek luisteren, bewegen of rustig ergens zitten zonder iets te moeten. Dit kan echt verschil maken. Inspiratie nodig? Check: 7 tips om lekkerder in je vel te zitten.

Lees ook: Parental burn-out: als genieten van je kind niet meer lukt

Zo beleven andere ouders deze fase

Hoe ervaren andere ouders deze fase? Deze persoonlijke verhalen laten zien hoe het leven met een peuter van 2 jaar kan zijn. Lees (en lach) je mee?

• Alle peuters opgelet: dit is dé gebruiksaanwijzing voor moeders
• Annette: ‘Twee is echt nee, de peuterpuberteit is begonnen’
• Tropenjaren: Ik ben twee en zeg NEEE!
• Een dag uit het leven van een relpeuter

De informatie op deze pagina is bedoeld als richtlijn. Zo krijg je een beeld van wat vaak past bij deze leeftijd. Ieder kind ontwikkelt zich op zijn eigen tempo. Misschien herken je veel, misschien juist minder. Dat is meestal helemaal normaal. Maak je je zorgen over de ontwikkeling, gezondheid of het gedrag van je kind? Neem dan contact op met het consultatiebureau of je huisarts.