Beoordeeld door

Rian Meddens

Opvoed- & ontwikkelingsexpert

In dit artikel

• Wat is hoogsensitiviteit precies?
• Kenmerken hoogsensitiviteit
• Test of je kind hoogsensitief is
• Hoe ga je om met een hoogsensitief kind?
• Wat kun je als ouder nog meer doen?

Wat is hoogsensitiviteit bij kinderen precies?

Hoogsensitieve kinderen hebben een gevoelig zenuwstelsel en hebben moeite met het verwerken van prikkels. Daardoor raken ze sneller overweldigd door geluid, fel licht en geuren. Dit kan ook door bijvoorbeeld lawaai, drukke ruimtes of mensen die boos zijn. Ze laten niet altijd zien dat ze het niet prettig vinden. Sommige hooggevoelige kinderen uiten hun gevoelens niet meteen en houden dit voor zich. Anderen laten dit wel meteen merken aan hun omgeving. Vaak zijn deze kinderen creatief, slim en vroeg wijs. Ze hebben meer tijd nodig om alles wat ze zien, horen of voelen te verwerken.

1 op de 5 kinderen heeft HSP

Het is goed om te weten dat hooggevoeligheid (HSP) geen stoornis of diagnose is die door een psychiater of psycholoog vastgesteld kan worden. Het is een aangeboren karaktereigenschap, die omschreven is door Elaine Aron. Zij is een Canadese psychotherapeute en doet al tientallen jaren wetenschappelijk onderzoek naar hoogsensitiviteit. Uit haar onderzoeken blijkt dat bijna 1 op de 5 kinderen (15 tot 20% van de kinderen) hoogsensitief is.

Overprikkeling

Als hoogsensitieve kinderen overprikkeld raken, kan zich dat uiten in woedeaanvallen en huilbuien; ook kunnen ze er zelfs ziek van worden. Het kan dat dit pas echt tot uiting komt als je kind naar school gaat. Wil je meer lezen over overprikkeling bij kinderen? Lees dan ook: Overprikkeld kind: helpen, begrijpen en begeleiden.

Wat zijn de kenmerken van hoogsensitiviteit?

Hoe weet je zeker dat je kind hooggevoelig is? Hieronder een aantal kenmerken.

• Gevoelig voor tactiele prikkels, zoals natte mauwen, labels in kleding, naden in sokken
• Moeite met veranderingen
• Eerst observeren, dan pas doen (kat uit de boom kijken)
• Scherp horen, geluiden snel ‘hard’ noemen
• Gevoelige ogen, licht snel ‘fel’ noemen
• Faalangstig
• Rechtvaardigheidsgevoel
• Diepgaande vragen stellen
• Rustig (op zichzelf gericht)
• Sterke binding met natuur (planten en dieren)

Test of je kind hoogsensitief is

Op Psychogoed.nl kun je een test invullen om erachter te komen of je kind hoogsensitief is. Deze vragenlijst is speciaal gemaakt voor ouders die vermoeden dat hun kind hooggevoelige kenmerken heeft. De test is ontworpen door Elaine Aron, zij heeft de term hoogsensitiviteit geïntroduceerd in de psychologie. De vragenlijst komt uit haar boek: Het hoogsensitieve kind.

Voor je begint: bedenk of de stellingen in de test van toepassing zijn op je kind en of ze al een lange periode bestaan. Dus niet alleen de afgelopen weken of maanden, maar of je ze het afgelopen jaar en daarvoor herkent bij je kind. Daarbij is het goed om te beseffen dat HSP geen stoornis of diagnose is, zoals bij ADHD bijvoorbeeld. Het is een karaktereigenschap.

Hoe ga je om met een hoogsensitief kind?

Kinderen met hoogsensitiviteit zijn gebaat bij een andere aanpak dan andere kinderen. Hier zijn zes tips om het opvoeden makkelijker te maken:

1. Bied structuur

Kinderen met hooggevoeligheid houden van duidelijkheid, ze willen weten waar ze aan toe zijn. Probeer de dag in te delen met een vaste structuur, dit geeft namelijk rust voor je kind. Probeer ook de weekenden en vakanties zoveel mogelijk een vaste structuur te geven. Maak bijvoorbeeld een schooldagroutine en een weekendroutine.

2. Zorg voor voorspelbaarheid

Hooggevoelige kinderen hebben moeite met veranderingen, wees dus zo voorspelbaar mogelijk. Als je moet afwijken van de vaste structuur, laat dit je kind dan weten. Wees duidelijk en geef uitleg, zo weet je kind waar het aan toe is en wat er van hem of haar verwacht wordt. Verassingen kunnen erg stressvol zijn, voorkom ze door je kind goed er op voor te bereiden en neem je tijd.

3. Positief opvoeden

Probeer zo positief mogelijk te blijven. Bij boosheid krijgen kinderen nog meer prikkels en dan raken ze nog meer overstuur. Straffen werken averechts, omdat de kinderen zich snel afgewezen voelen. Probeer rustig te blijven en naar zoek oplossingen in plaats van straffen.

4. Tijd geven

Kinderen met hooggevoeligheid hebben meer tijd nodig om alle informatie die ze opnemen te verwerken. Geef je kind daarom voldoende tijd. Een rustige en geduldige houding werkt het beste, leg niet teveel druk op ze. Probeer geen taken over te nemen, maar deel taken op in kleine stapjes die haalbaar zijn. Zo durft een kind de uitdaging aan te gaan en heeft het kind het gevoel dat het een taak aan kan. Dit werkt ook goed voor het zelfvertrouwen.

5. Begrip tonen

Het is belangrijk dat een kind zich begrepen voelt. Het is goed om met je kind te praten en begrip te tonen. Hierdoor gaat je kind zichzelf beter begrijpen en kan hij of zij zich beter leren uiten. Luister naar je kind en neem de dag door. Bedenk samen wat je kind kan helpen in bepaalde situaties en omgevingen. Wat heeft je kind nodig en hoe kan jij je kind helpen?

Lees ook: Als je kind extreem gevoelig is voor prikkels

6. Rust

Doordat kinderen die hooggevoelig zijn erg prikkelbaar zijn, hebben ze meer behoefte aan rust dan andere kinderen. Zorg er voor dat je kind voldoende rust krijgt door voldoende te slapen en probeer zo prikkels te voorkomen waar dat mogelijk is. Plan gedurende dag rustmomenten in, bedenk een rustplek, waar je kind zich terug kan trekken om tot rust te komen of als hij of zij zich onrustig voelt. Om je kind rustig te krijgen, kun deze oefeningen proberen. Zo breng je de energie van je gevoelige kind weer in balans.

Volg je gevoel als ouder

Wist je dat veel hoogsensitieve kinderen ook hoogsensitieve ouders hebben? Daarom is het goed om je gevoel te volgen en te doen wat voor jullie beiden werkt. Misschien krijg je veel adviezen van anderen, maar blijf bij jezelf. Observeer je kind om te zien wat bij hem of haar het beste werkt en luister naar je kind. Elk kind is anders en elk kind heeft daarom behoefte aan een andere aanpak.

Bron: Psychogoed.nl

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Rian Meddens.