Afgelopen maandag 18 mei 2026 werden de resultaten van het onderzoek Staat van Gezinnen 2026 uitgereikt aan verschillende politici in Den Haag en daar was onze hoofdredacteur Mariska van der Kogel bij aanwezig. “We moeten opkomen voor ouders en het gesprek aangaan, juist nu de stress zo is toegenomen.”

Uitreiking aan Tweede Kamerleden door o.a. WIJ hoofdredacteur Mariska van de Kogel (links) in Nieuwspoort in Den Haag

Als we nu niet opletten gaat het mis. Er moet iets veranderen - Marjet Winsemius, directeur Stichting voor Werkende Ouders

De gevolgen van stress zijn groot

Je vraagt je vast af: waarom zijn we toch zo gestrest in een land waar alles ‘zo goed’ geregeld lijkt. Uit het onderzoek blijkt dat Nederland geen droomland is voor de meeste gezinnen. We worstelen massaal met bureaucratie, tijdgebrek, schuldgevoelens en de druk om te voldoen aan het perfecte plaatje. Kinderopvang is duur en ingewikkeld, huizen zijn onvindbaar en onbetaalbaar, het verlof tekort en deels onbetaald. Vaders krijgen weinig ruimte op de werkvloer, waardoor de taakverdeling van zorgtaken thuis ongelijk verdeeld blijft.

‘Ouders durven geen hulp te vragen’

Uit het onderzoek blijkt dat ouders die veel stress hebben, Nederland als minder gezinsvriendelijk en minder solidair ervaren. Ze hebben behoefte aan meer hulp en steun, maar durven dat juist minder te vragen. “Stress onder ouders is niet langer tijdelijk, maar structureel”, reageert Marjet Winsemius, directeur van Stichting Voor Werkende Ouders. “Het zijn zorgelijke ontwikkelingen, want stress heeft een grote impact op het gezinsleven en op de kinderen. Zo reageert een ouder in het onderzoek: “Je mentale gezondheid en gebrek aan tijd leiden tot stress, deze stress heeft zijn weerslag op de kinderen, waaruit ongewenst gedrag voortkomt. Dit gedrag veroorzaakt vervolgens nog meer stress.”

We krijgen een beeld voorgeschoteld dat alles goed moet. Dit leidt tot te hoge eisen die we onszelf en elkaar opleggen - Reactie van een ouder in het onderzoek

Grote zorgen over de toekomst

Opvallend is ook dat ouders zich dit jaar expliciet uitspreken over de toekomst. Ze maken zich grote zorgen over de wereld waarin hun kinderen opgroeien: klimaatverandering, politieke onrust, een instabiele economie, individualisering en polarisatie maken alles onvoorspelbaar en onzeker. “Dit was de eerst keer dat ouders zich zo uitspraken over dit onderwerp en dat zegt al genoeg”, aldus Igor Ivakic van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid.

Ouders geven ook aan dat er weinig oog of aandacht is voor het ouderschap. 71% van de ouders vindt dat er in de politiek niet genoeg aandacht is voor gezinnen. Terwijl ze gehoord willen worden over dingen die hen aangaan.

Als een zak chips goedkoper is dan een zak appels, dan gaat er iets mis - Reactie van een ouder in het onderzoek

Gezonde voeding voelt als luxe en buitenspelen als risico

Voor het eerst in jaren spreken ouders zich in het onderzoek ook uit over gezonde voeding. Gezonde voeding is als luxe gaan voelen. “Als een zak chips goedkoper is dan een zak appels, dan gaat er iets mis”, verwoordt een ouder pakkend. Daarnaast voelt voor veel ouders buitenspelen als risico. Ook online zijn kinderen niet veilig. Deze opstapeling van zorgen en uitdagingen zorgen ervoor dat ouders zich opgejaagd en uitgeput voelen.

Ook onze hoofdredacteur Mariska van der Kogel krijgt deze geluiden steeds vaker te horen van ouders. “Ik vind het echt schokkend dat het ouderschap steeds zwaarder wordt en de roze wolk nauwelijks meer lijkt te bestaan.”

Kansenongelijkheid

Uit de Staat van Gezinnen 2026 blijkt ook dat de toegang tot goede voorzieningen niet voor iedereen gelijk zijn. De kloof tussen inkomensgroepen groeit en dat heeft directe gevolgen voor gezinnen. Het resultaat is een groeiende kloof en kansenongelijkheid. Voor gezinnen met voldoende middelen is er meer ruimte om keuzes te maken, maar zelfs dan blijft tijdsdruk een groot thema. Voor andere gezinnen is het een constante strijd om het hoofd boven water te houden, waarbij kinderen vaak achterblijven in ontwikkelingsmogelijkheden. “De kinderopvang kan hier een grote rol inspelen”, reageert Karen Strengers, voorzitter Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang. “Als de kansen van kinderen afhangen van het inkomen of de werksituatie van hun ouders, organiseren we ongelijkheid vanaf de start. Kinderopvang van hoge kwaliteit moet daarom toegankelijk zijn voor álle kinderen, omdat juist daar de basis wordt gelegd voor hun ontwikkeling en toekomst.”

Sinds ik moeder ben leef ik met stress. Waarom voelt moederschap soms als een last in plaats van iets moois? - Reactie van een ouder in het onderzoek

Meer generaties aan het woord

Dit jaar werden ook jongeren en opa’s en oma’s bevraagd. Jongeren zijn over het algemeen trots op hun ouders en zien hen als een veilig vangnet. Opa’s en oma’s daarentegen zijn kritischer maar vinden tegelijkertijd dat ouders van nu het moeilijker hebben dan vroeger. Ze zien ouders rennen, stressen en worstelen met een wereld die steeds sneller verandert. De financiële druk, sociale media en het gebrek aan tijd voor echte verbinding zijn thema’s die bij beide generaties terugkomen. Ouders hebben steun nodig, of dat nu komt van familie, buren of de overheid. Beide groepen voelen zich, net als ouders, niet gehoord.

‘De signalen zijn niet te negeren’

De Staat van Gezinnen 2026 laat dus pijnlijk duidelijk zien dat er meer aandacht moet komen voor gezinnen en dat het tijd is voor grote veranderingen. “De afgelopen jaren leek het alsof we langzaam herstelden van de impact van de coronapandemie. Maar de cijfers liegen er niet om: ouders ervaren opnieuw een niveau van stress dat vergelijkbaar is met de tweede coronalockdown. Er ligt zoveel op hun bordje, als we niet opletten gaat dit mis. De signalen zijn niet te negeren. Er is een echt verandering nodig”, aldus Marjet.

Op de vraag waar we moeten beginnen, weet Marjet het antwoord. “In een maatschappij waar ‘Mij niet bellen’ inmiddels een gevleugelde uitspraak is, missen ouders een gemeenschap waar ze op terug kunnen vallen met een simpele vraag. Laten we dit gaan omdraaien met elkaar naar ‘Je mag me bellen’. Dat zou al zoveel schelen.”

Over het onderzoek

Het is de vijfde keer dat het onderzoek Staat van Gezinnen heeft plaatsgevonden. Het is een gezamenlijk initiatief van WIJ, Stichting Voor Werkende Ouders, het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid en Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang. In totaal deden 8.758 respondenten mee, waaronder 5.700 ouders, 2.940 opa’s en oma’s en 102 jongeren. Het onderzoek maakt inzichtelijk hoe gezinsvriendelijk Nederland is, wat de uitdagingen en zorgen van ouders zijn en hoeveel stress zij ervaren. Met de resultaten gaan de initiatiefnemers het gesprek aan in de politiek en maatschappij. En zoals we ook dit jaar weer gezien hebben, is dat nog altijd heel hard nodig.

Lees ook: Parental burn-out: als genieten van je kind niet meer lukt