De Schijf van Vijf is vernieuwd: dit wil je weten als je zwanger of moeder bent
De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum is vernieuwd! Het vertrouwde hulpmiddel om gezond en veilig te eten, heeft op basis van de nieuwste wetenschappelijke feiten een upgrade gekregen. Wat betekent dit als je zwanger bent, borstvoeding geeft of jonge kinderen hebt? We zetten alle belangrijke veranderingen op een rij.
Wat verandert er?
De Schijf van Vijf blijft herkenbaar met de vertrouwde vijf vakken en de kern blijft hetzelfde: eet veel groente, fruit, peulvruchten, volkorenproducten en niet te veel zout, verzadigd vet en suiker. Er zijn vooral verschuivingen in de aanbevolen hoeveelheden, zoals meer peulvruchten.
Marije Verwijs, expert Voeding en Gezondheid bij het Voedingscentrum en deskundige bij WIJ reageert: “Peulvruchten zijn een onmisbaar onderdeel van een gezond en duurzaam voedingspatroon. Ze verlagen je LDL-cholesterol, wat goed is voor de bloedvaten, en zitten boordevol vezels en plantaardige eiwitten. Door vaker bonen, linzen of kikkererwten te kiezen in plaats van vlees, zorg je niet alleen goed voor jezelf, maar verlaag je ook direct je impact op het milieu. Het is soms even wennen, maar deze aanpassing op je bord heeft een groot effect op je gezondheid en de planeet.”
Belangrijkste wijzigingen als je zwanger bent en borstvoeding geeft
Wat betekent dit als je zwanger bent of borstvoeding geeft? De belangrijkste wijzingen vind je hieronder.
Fruit: van 200 gram naar 200-300 gram (zwangeren) of 300 gram (bij borstvoeding) per dag.
Volkorenbrood en -ontbijtgranen: van 4-7 boterhammen naar minimaal 5-7 boterhammen (zwangeren) of 5 boterhammen (bij borstvoeding) per dag, aangevuld met nog 2 boterhammen of een portie ontbijtgranen. Dit is belangrijk om genoeg jodium en energie binnen te krijgen.
Peulvruchten, tofu en tempé: van 120-180 gram naar 250 gram per week. Ook falafel en hummus tellen mee.
Vlees: van max. 500 gram naar max. 300 gram per week, waarvan niet meer dan 100 gram rood vlees, en zo min mogelijk bewerkt vlees zoals vleeswaren.
Kaas: van 40 gram naar 20 gram per dag.
Zuivel: 550 milliliter zuivel per dag, waarvan 200 milliliter een zuivelalternatief kan zijn zoals verrijkte soja- of erwtendrink. Er geldt hierbij een maximum voor soja.
Het blijft voor zwangeren belangrijk om 2 keer per week vis te eten.
Ontdek hier wat je dagelijks nodig hebt als je zwanger bent of bekijk dit overzicht als je borstvoeding geeft.
Belangrijkste wijzigingen voor kinderen 1-3 jaar
Hieronder zetten we de grootste wijzigingen op een rij gericht op kinderen van 1-3 jaar die vlees en vis eten.
Peulvruchten, tofu en tempé: van 30 gram naar 125 gram per week. Ook falafel en hummus tellen mee.
Vlees: van max. 250 gram naar max. 150 gram per week, waarvan niet meer dan 50 gram rood vlees, en zo min mogelijk bewerkt vlees zoals vleeswaren.
Vis: van 50 gram naar 70 gram per week. Zalm en forel zijn bijvoorbeeld geschikte keuzes.
Zuivel: 300 milliliter zuivel per dag, waarvan 100 milliliter een zuivelalternatief kan zijn zoals verrijkte sojadrink of -gurt.
Ontdek hier wat jonge kinderen aan dagelijkse voeding nodig hebben.
‘We weten dat er een verschil zit tussen theorie en praktijk’
Het Voedingscentrum weet dat eetgewoonten van mensen soms ver afstaan van de Schijf van Vijf. “Iedereen eet anders. Wat we lekker vinden, onze gewoontes, cultuur, maar ook de ongezonde omgeving spelen daarbij een grote rol”, zegt Liesbeth Velema, expert gedrag. “We weten dat er een verschil zit tussen theorie en praktijk. Onze taak is om die afstand te verkleinen, zonder voorbij te gaan aan wat de wetenschap laat zien.
De Schijf van Vijf ontwikkelt voortdurend mee met wetenschap. Er zijn veel nieuwe wetenschappelijke inzichten over gezondheid, duurzaamheid en voedselveiligheid. Zo is de Gezondheidsraad afgelopen december met een nieuw advies over eiwitbronnen gekomen.
Focus op gezondheid, duurzaamheid en voedselveiligheid
Samen met het RIVM heeft het Voedingscentrum berekeningen uitgevoerd, die de basis vormden voor de vernieuwde aanbevelingen van de Schijf van Vijf. “Gezondheid, duurzaamheid en voedselveiligheid horen onlosmakelijk bij elkaar. Met de vernieuwde Schijf van Vijf laten we dat zien”, zegt Petra Verhoef, directeur bij het Voedingscentrum. “Alle doorgerekende eetpatronen zijn zo gezond mogelijk, hebben een lage milieubelasting en houden rekening met veilige grenzen. Zo zorgen we niet alleen goed voor onszelf, maar ook voor de wereld om ons heen en voor toekomstige generaties.”
Schijf van Vijf voor jou-tool
Met de Schijf van Vijf voor jou-tool zie je eenvoudig welk advies past bij jouw situatie. Je kunt onder andere kiezen voor een advies met of zonder vlees, met of zonder vis of 100% plantaardig.
Bron: Voedingscentrum
