Beoordeeld door

Marion van Bommel

Deskundige opvoeden & ouderschap Triple P

Waarom heeft je kind scheidingsangst?

Je staat op de opvang of bij school en je kind wil je niet laten gaan. Het klampt zich vast, huilt of vraagt of je alsjeblieft blijft. Herken je dat ook? Afscheid nemen kan dan best moeilijk zijn. Voor je kind, maar ook voor jou.

Een beetje scheidingsangst of verlatingsangst hoort bij de ontwikkeling. Het begint vaak tussen de zes en twaalf maanden, met een piek rond 18 maanden. Meestal wordt het minder tussen de vier en vijf jaar. Je ziet het vaak als kinderen starten op de opvang of school, of wennen aan een nieuwe groep. Het kan ook per dag verschillen: de ene dag gaat het makkelijk, de andere dag juist niet.

Leren om even zonder jou te zijn, kost tijd. Kinderen hebben daarbij jouw steun nodig. Als je kind zich veilig voelt, helpt dat bij het opbouwen van vertrouwen en zelfstandigheid.

Tips om het wegbrengen makkelijker te maken

Jij kent je kind het allerbeste. Wat werkt om het afscheid nemen makkelijker en fijner te maken, verschilt per kind. Hieronder delen we een paar tips die kunnen helpen bij het afscheid nemen. Kijk wat voor jullie goed werkt en hopelijk nemen jullie binnenkort afscheid zonder strijd en tranen.

1. Positief blijven

Als jij positief blijft en laat merken dat je de gevoelens van je kind begrijpt, kan dat de angst van je kind verminderen. Vóórdat je ’s ochtends je kind wegbrengt, kun je praten over de leuke dingen die je kind die dag gaat doen. Herinner je kind aan de mensen die je kind weer zal zien, zoals vriendjes en de leerkracht of pedagogisch medewerkers.

• Gaat je kind naar een nieuwe opvang of nieuwe school?
  Praat dan over de activiteiten die ze waarschijnlijk gaan doen en die je kind leuk vindt, zoals voorlezen, verven of buiten spelen. Je kunt ook een ‘mijn eerste dag’-bord (of kaart) maken. Hierop schrijf je bijvoorbeeld de naam en leeftijd van je kind, z’n favoriete activiteiten en de naam van de leerkracht. Dat kan helpen om enthousiaster te worden om te gaan. Ontdek in dit artikel handige tips voor de eerste schooldag.

• Ben je aangekomen op de opvang of school?
  Help je kind dan op gang met een activiteit en speel daar een tijdje samen mee. Of loop samen naar de leerkracht of begeleider om te laten weten dat jullie er zijn. Neem kort en duidelijk afscheid als het tijd is om te gaan. Zo weet je kind dat je weggaat. Door het kort te houden, voorkom je dat het onrustig of verwarrend is voor je kind.

2. Een afscheidsritueel kan helpen

Onderzoek laat zien dat afscheid nemen vaak makkelijker gaat met een vast ritueel. Als je steeds op dezelfde manier afscheid neemt, geeft dat je kind houvast. Routines helpen kinderen om zich veilig te voelen, ook als jij weggaat. Zo’n afscheidsritueel mag simpel zijn of juist wat uitgebreider. Het belangrijkste is dat je het elke keer blijft doen. Probeer het kort te houden en blijf niet te lang, misschien vijf tot tien minuten.

Voorbeelden van een afscheidsritueel

• Een high-five, knuffel of kus.
• Een liedje zingen.
• Een klein tekeningetje of sticker op de hand, zoals een hartje of smiley. Je kind kan daar gedurende de dag naar kijken en aan je denken.

Is je kind toch overstuur? Troost dan je kind. Bedenk ook dat het helpt om ná het afscheid te proberen om weg te gaan. Ga nooit weg zonder afscheid te nemen. Het is belangrijk dat je kind zich gezien voelt en gerustgesteld wordt.

TIP! Wordt je kind soms door een andere ouder of iemand anders weggebracht? Dan is het fijn als iedereen zich aan hetzelfde ritueel houdt.

3. Je kind onafhankelijker leren worden

Sommige kinderen vinden het al moeilijk als jij als ouder zonder hem naar een andere ruimte in huis gaat. Dus je kind achterlaten op de opvang of school, kan heel erg moeilijk voor hem zijn.

Wat kun je doen?

• Je kunt helpen door korte momenten niet bij je kind te zijn. Daardoor leert je kind hiermee omgaan. Dat betekent niet dat je meteen een oppas moet organiseren of een speelafspraak moet organiseren voor je kind. Het kan gewoon thuis en je kunt heel klein beginnen. Breng wat tijd apart van je kind door in een andere ruimte in huis. Of laat je kind dingen doen zonder jouw hulp. Dat stimuleert z’n zelfvertrouwen.

• Voor baby’s en kleine kinderen betekent dat bijvoorbeeld dat je gewoon een paar minuten even in een andere ruimte bent. Vervolgens laat je zien dat je weer terugkomt. Is je kind nog heel jong? Zorg dan dat er altijd iemand in de buurt is die op je kind let.

• Is je kind iets ouder? Dan kun je vragen om bijvoorbeeld iets voor jou in de wasmand te stoppen. Of om servetjes uit de keuken op te halen. Geef je kind veel aandacht en een compliment voor z’n inzet. Denk aan: “Je hebt het helemaal zelf gedaan, je mag trots zijn op jezelf.” Als kinderen stap voor stap wat meer tijd zonder jou doorbrengen, ook al is het maar kort, helpt dat ze om zich zekerder te voelen bij langere momenten zonder jou.

4. Troosten en praten om de angst van je kind te verminderen

Het is goed om je kind te troosten als hij overstuur is en begrip toont voor z’n gevoel. Stel je kind gerust. Laat weten dat die gevoelens heel normaal zijn. Wees liefdevol. Eén van de belangrijkste dingen die je kunt zeggen, is dat je terugkomt. Waarschijnlijk is dát waar je kind zich diep van binnen zorgen over maakt.

Stel je kind gerust bij het afscheid nemen. Help je kind om iets te gaan doen dat hij leuk vindt, zoals met een vriendje spelen of een activiteit kiezen. En geef een compliment als je kind, ondanks z’n angst, dit tóch gaat doen.

Als ouder wil je je kind stimuleren om positief gedrag te laten zien. Belonen is daarbij een goed middel, ontdek in dit artikel hoe je dat goed aanpakt.

Praten over je eigen zorgen en emoties

Als ouder kun je zelf ook allerlei emoties voelen. Het is heel begrijpelijk dat je je zorgen maakt als je kind moet huilen bij het afscheid. Gesprekken met school of de opvang kunnen ervoor zorgen dat het voor iedereen beter voelt. Praat erover hoe jij je kind kunt helpen. Werk samen met de school of opvang om alles zo soepel mogelijk te laten verlopen. Misschien stellen ze bij jongere kinderen voor om iets van thuis mee te nemen, zoals speelgoed, een knuffel of een foto.

Misschien proberen ze je kind te helpen door al voor en tijdens het afscheid met hem te gaan spelen. Blijft het toch een moeilijk afscheid? Vraag dan of je hen later op de ochtend mag bellen om te horen hoe het gaat. Waarschijnlijk zul je merken dat het al vrij snel na je vertrek goed gaat met je kind.

Wees daarnaast altijd eerlijk en duidelijk naar je kind toe, laat hem van tevoren weten wie je kind komt ophalen en wanneer.

Wanneer is het goed om hulp te zoeken bij scheidingsangst?

Sommige kinderen zijn wat stressgevoeliger of meer verlegen. Zij hebben soms extra steun nodig bij het afscheid nemen. Probeer je kind niet te vergelijken met andere kinderen van dezelfde leeftijd of met broertjes en zusjes. Elk kind is anders en gaat anders om met angsten en spanning.

Je merkt het misschien al, de ene keer gaat het afscheid nemen makkelijk, de andere keer is het weer lastiger. Dat is normaal. Vooral na een vakantie of aan het begin van een nieuw schooljaar kan afscheid nemen weer even moeilijker zijn.

Signalen om op te letten

Er zijn signalen waar je op kunt letten om te zien of jouw kind angstiger is dan anderen. Jij kent je kind het beste. Als je denkt dat het ernstiger is en je blijft je zorgen maken, vraag dan hulp aan je huisarts of jeugdgezondheidszorg.

Het is belangrijk om ook goed voor jezelf te zorgen. Het kan stressvol en moeilijk zijn, om je iedere keer weer kind overstuur te zien en zo achter te laten. Steun zoeken kan een teken van kracht zijn, of je dat nu doet door er met andere ouders over te praten of door hulp te vragen aan een professional.

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Triple P, Positief Opvoeden. Copyright © of Triple P International P/L.

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Marion van Bommel.