Verward en vergeetachtig? Je bent niet de enige

Zo’n 80% van de (aanstaande) moeders geeft aan last te hebben van klachten als vergeetachtigheid, afwezig in de verte staren, klunzig tegen deurposten aan lopen en dezelfde zin tien keer opnieuw moeten lezen, blijkt uit Australisch’ onderzoek uit 2018. Het mom brain wordt tijdens de zwangerschap ook wel zwangerschapsdementie genoemd.

Hoe kan het dat zoveel (aanstaande) moeders hier last van hebben? We vragen het aan Babette Lockefeer. Ze is gespecialiseerd in het begeleiden van vrouwen door de matrescence, oftewel de moederteit: de ontwikkelingsfase van vrouw naar moeder worden. “Deze mist in je hoofd is eigenlijk het neurologische onderdeel van de moederteit. We denken vaak dat er iets fout gaat in onze hersenen, maar het is juist een ontwikkelproces van onze hersenen,” legt ze uit.

Mom brain iets negatief? Het is eigenlijk een kans

“Mom brain wordt vaak gezien als iets negatiefs: dingen vergeten, slordig zijn. Maar feitelijk is het een brein dat in verandering is. Je wordt niet dommer of vergeetachtiger, je brein groeit. Uiteindelijk verandert je brein zo dat je als moeder empathischer, krachtiger en authentieker wordt. Bij een tweede kind verschuift de nadruk meer naar het verwerken van prikkels en het sturen van aandacht. Al deze veranderingen zijn zichtbaar in hersenscans. Uit onderzoek van de Nederlandse hersenonderzoeker Elseline Hoekzema blijkt bijvoorbeeld dat je aan een MRI-scan kunt herkennen of iemand moeder is. Je wordt socialer en emotioneel intelligenter. Daarom is een mom brain juist een kans.”

Je geheugen is dus niet slechter, je hoofd is voller

Je brein heeft één prioriteit: je kind

Toch voelt een mom brain niet als iets positiefs. Je wórdt toch ook vergeetachtiger? Babette: “Nou niet echt, maar zo voelt het wel. Uit alle onderzoeken blijkt dat je niet minder gaat presteren gedurende de zwangerschap en de periode na de bevalling, behalve in één kleine periode in het derde trimester van je zwangerschap. In die periode gaat je cognitieve functioneren iets naar beneden, maar dat valt nog steeds binnen het normale functioneren.”

Het feit dat je het gevoel hebt dat je meer vergeet, heeft volgens Babettte verschillende oorzaken. “Allereerst omdat je brein één prioriteit heeft: je kind. Alles wat niet direct met je kind te maken heeft, wordt minder belangrijk. Bovendien, als je iets vergeet, heeft dat grotere gevolgen; de inzet is hoger. Als je vroeger je sleutels vergat, liep je terug en pakte je ze alsnog. Maar met een kind erbij is dat allemaal veel ingewikkelder. Ook is de mentale last voor moeders veel groter. Je moet veel meer onthouden. Je geheugen is dus niet slechter, je hoofd is voller.

Ondertussen verwacht de maatschappij dat je blijft functioneren zoals voorheen, terwijl je door een enorme verandering gaat. Daar is vaak te weinig aandacht en ondersteuning voor. Bovendien is het idee van een mom brain stereotype. Onderzoek laat zien dat als je vrouwen vertelt dat ze een slechter brein hebben door zwangerschap, ze ook slechter gaan presteren. Terwijl dat objectief niet zo is. Het wordt een soort selffulfilling prophecy.”

‘Je ontwikkelt nieuwe vaardigheden die later enorm waardevol zijn’

Het vervelende van zo’n mom brain is niet eens zozeer dat je dingen vergeet - dat lost zich altijd wel weer op. Het meest vervelende is misschien nog wel dat je als nieuwe moeder misschien denkt dat je minder goed functioneert op je werk, dat je tekortkomt en je onzeker wordt. Of misschien nog erger: dat je manager ervan uitgaat dat je minder goed functioneert. “Terwijl de vaardigheden die je ontwikkelt als ouder, juist enorm waardevol zijn op zakelijk gebied. Denk aan empathie, snel schakelen en onder druk beslissingen nemen. Dat zijn precies de vaardigheden die werkgevers zoeken en die je leert als moeder. Het is eigenlijk leiderschapsontwikkeling.”

Last van je mom brain? Deze tips helpen je

Ook al weten we nu waar die vergeetachtigheid vandaan komt, het kan wel heel vervelend zijn. Tips? Anyone? Babette: “Ik geef liever wat inzichten mee. Allereerst: verander je taal. Zeg niet dat je dommer wordt, want dat klopt niet. Zeg dat je brein groeit. Daarnaast: zoek de oorzaak op de juiste plek. Het ligt niet aan jou, maar onder meer aan de mentale last die je moet dragen. Kijk daarom naar hoe jij en je eventuele partner de taken verdeeld hebben en kijk of de ander meer op zich kan nemen.

En tot slot: zie je mom brain als een kans. Je brein is zich aan het aanpassen; er worden nieuwe verbindingen gevormd tussen hersencellen. Dat is uniek: het is de enige periode in je volwassen leven dat dit in deze mate gebeurt. Dit biedt mogelijkheden om te groeien en de moeder te worden die jouw kinderen het meeste nodig hebben.” En voor de rest? “Stuur jezelf voice memo’s, zet wekkers: gebruik alles om je groeiende brein te helpen.”

5x de grappigste mom brain-momenten van andere moeders

Een mom brain betekent niet dat je dommer bent geworden. Maar er af en toe even heerlijk om grinniken, maakt het (moeder)leven alleen maar leuker. Lees en lach hoe andere moeders dit hebben ervaren.

Karin: “Terwijl ik in gedachten mijn eindeloze to do-lijst van die dag naliep, haalde ik de schone was uit de wasmachine en legde het in de wasmand. Maar in plaats van dat ik de was ophing op mijn wasrek, deed ik het weer terug in de wasmachine, deed er wasmiddel bij en zette ‘m weer aan. Schoon was de was in ieder geval wel.”

Alies: “Ik klaagde bij de winkel die mijn boodschappen bezorgd had, dat ik een chocoladereep miste. Ik was even vergeten dat ik die zelf aan de bezorger mee had gegeven, omdat hij stilletjes alle boodschappen tot in de keuken had bezorgd en mijn pasgeboren dochtertje zo in mijn armen kon blijven slapen.”

Anna: “Ik reed in de auto samen met mijn dochter van bijna twee jaar naar huis. Zei ze plots: ‘Oh, oh!’ Dus ik keek achterom en kwam erachter dat ik haar helemaal geen gordel om had gedaan. Oeps! Gelijk gestopt en haar vastgezet.”

Marinka: “Ik kwam uit de supermarkt en zette mijn boodschappen in de auto, ging zitten en dacht: hé, wat gek. Net paste ik er gewoon in en nu zit m’n hoofd tegen het dak. Het ruikt ook zo anders …? Zat ik in een vreemde auto die iemand blijkbaar niet op slot had gedaan. Snel boodschappen gepakt en weggelopen …”

Lizette: “Mijn man, baby en ik stonden op het punt te gaan, maar waren aan de late kant. Baby in de Maxi-Cosi, luiertas ingepakt, sleutels gepakt en toen zei mijn man: ‘Het speentje nog.’ Ik pakte het speentje en stopte het in de chaos in zijn mond in plaats van in die van onze baby.”

Dit artikel is eerder verschenen in magazine WIJ.