Voordat ik aan het ouderschap begon, had ik vele verwachtingen. Zo wist ik zeker dat mijn kinderen zelden achter schermen zouden zitten (hmmm), alleen met verantwoorde houten speeltjes zouden spelen (tuurlijk!) en altijd gewoon braaf zouden opeten wat ik ze voorzette (bless my little heart). Wat ik óók zeker wist, was dat mijn vriend en ik alle taken rondom werk, zorg en huishouden volledig eerlijk zouden verdelen. Fifty-fifty. Natuurlijk zou ik zwanger zijn, bevallen en voeden - dat kon hij nu eenmaal niet - maar verder zou alles perfect in balans zijn.

Pas op voor het Grote Scheefgroeien

Lang verhaal kort: viel dat even tegen. Nog geen zes maanden na de geboorte van onze zoon was onze taakverdeling al volkomen scheefgegroeid. Op papier leek alles gelijk: we werkten allebei vier dagen en hadden allebei een zorgdag. Mijn vriend had zelfs een maand vrij genomen na de bevalling, wat iedereen reuze vooruitstrevend vond (“Wat een lot uit de loterij!”). Maar toen we weer allebei werkten, bleek hoeveel verantwoordelijkheden ongemerkt mijn kant op waren gerold.

Erken de kenniskloof

Achteraf gezien, snap ik het heel goed. Vanaf mijn zwangerschap belandde ik in een mama-universum waarin ik zowel aanspreekpunt als eregast werd, terwijl mijn vriend niet eens werd uitgenodigd. Instanties en zorgverleners negeerden hem of spraken hem aan als een helpende bijfiguur. Zijn baas vroeg zich af of een hele maand verlof opnemen voor een vader niet een beetje veel was. Ondertussen werd ik overspoeld met informatie over bevalling, kraamtijd, borstvoeding, slaapritmes, luiers, hapjes en opvoeding. Zo ontstond een kenniskloof die steeds groter werd. Ik werd degene die wist, onthield en vooruitdacht - en op een avond aan de keukentafel was ik er even he-le-maal klaar mee.

Het gedrag van de één houdt het gedrag van de ander in stand

Maak het onzichtbare zichtbaar

Mijn vriend zag mijn frustratie en wilde echt iets veranderen. Daarom kocht ik het Fair Play-kaartspel van Eve Rodsky, met kaartjes van alle taken die horen bij een huishouden met kinderen - van schoonmaken tot gymtassen en verjaardagen. Je legt de kaartjes bij degene die de taak meestal doet. Wat onzichtbaar was, werd zichtbaar. Niet alleen deed ik meer, ook bijna al het plannen en vooruitdenken lag bij mij. Die onzichtbare verantwoordelijkheid heet de mental load. Onderzoek laat zien dat vrouwen daar gemiddeld ruim 70 procent van dragen. En hoewel veel stellen gelijk willen verdelen, lukt dat in de praktijk maar 9 procent.

Wees beducht op De Dynamiek

Over hoe dit komt zou ik een boek kunnen volschrijven (dat heb ik dan ook ook gedaan). Maar in het kort komt het hierop neer: onze idealen zijn gelijkwaardiger geworden, maar rolpatronen zitten nog altijd diep. In onze systemen, in ons beleid én in onszelf. Veel ouders zijn zelf opgegroeid met moeders die thuis alles regelden en vaders van wie weinig zorg werd verwacht. Dat zorgt voor een hardnekkige dynamiek: vrouwen die soms moeilijk loslaten (maternal gatekeeping), mannen die soms blijven hangen in hun huishoudelijke onbeholpenheid (weaponized incompetence). Het gedrag van de één houdt zo het gedrag van de ander in stand. Dat speelde ook bij ons.

Na het kaartspel verdeelden we de taken eerlijker, maar in de praktijk bleef ik stressen. Zou hij wel aan dat cadeautje denken? Vergeet hij de zwemspullen niet? Deze dynamiek ontstaat als wel de taken worden verdeeld, maar niet het gevoel van verantwoordelijkheid. Zolang alleen de uitvoerende taken verschuiven, blijft de mentale belasting scheef.

Draai de rollen (tijdelijk) om

Door de jaren heen probeerden mijn vriend en ik steeds opnieuw meer balans te vinden. Dat lukte gedeeltelijk, maar de dynamiek van ‘Ik doe meer dan jij’ versus ‘Jij laat ook niks aan mij over’ bleef terugkomen. De echte verschuiving kwam pas toen we de rollen tijdelijk omdraaiden. Onze zoon zat inmiddels op school, we hadden er een dochter bij gekregen ik ging af en toe weg om te werken aan mijn boek. Terwijl ik in een huisje zat te schrijven, nam mijn vriend thuis alles over. En dat bleek voor ons allebei een zegen.

Mijn noodzaak om afstand te nemen dwong ons tot een tijdelijke omdraaiing van de rollen, maar daardoor verschoof er blijvend iets. Hoe vaker ik weg was, hoe makkelijker ik de deur achter me dichttrok. Hoe vaker hij thuis alles regelde, hoe autonomer hij als vader werd. Hij kreeg de ruimte om het op zijn manier te doen. Ik kreeg eindelijk de brainspace om mijn werk goed te doen.

Omarm solo care

Onze ervaring sluit naadloos aan bij wat onderzoekers en pleitbezorgers al langer zeggen: gelijkwaardigheid groeit wanneer beide ouders zelfstandig zorgen. Door solo care vanaf het begin te faciliteren - bijvoorbeeld met niet-overdraagbaar en volledig betaald verlof voor vaders - help je hardnekkige rolpatronen te doorbreken en voorkom je misschien zelfs (deels) dat ze ontstaan. Dat is niet alleen goed voor moeders, maar ook voor vaders zelf. En juist dat laatste wordt nog wel eens vergeten.

Altijd als ik in een huisje ging zitten om te schrijven, kreeg ik te horen hoezeer ik wel niet geboft had met mijn vriend. Gelijkwaardig ouderschap wordt namelijk nog altijd vaak als een gunst aan vrouwen geframed. Maar dat gaat voorbij aan de voldoening en het plezier die vaders zelf ervaren wanneer zij meer tijd met hun kinderen doorbrengen. Uit onderzoek blijkt dat koppels die de taakverdeling thuis als eerlijk ervaren, tevredener zijn met hun relatie en hun seksleven. Dit geldt zowel voor mannen als voor vrouwen.

Koppels die de taakverdeling als eerlijk ervaren, zijn tevredener met hun relatie en hun seksleven

Taken verdelen én delen

Wat daarbij helpt, is taken niet alleen verdelen (jij doet dit, ik doe dat), maar ze ook delen. Bijvoorbeeld om de beurt de kinderen naar de opvang brengen. Wanneer je allebei weet hoe het is om bepaalde taken uit te voeren, brengt dat je als partners dichter bij elkaar. Dat kunnen wij inmiddels uit ervaring beamen. Toen mijn vriend in mijn afwezigheid alles deed wat ik normaal gesproken ook deed, zorgde dit voor meer saamhorigheid en wederzijds begrip. Ik hoefde hem niet langer uit te leggen hoeveel werk sommige dingen zijn, omdat hij het zelf ervaarde.

De communicatie over taken en verantwoordelijkheden verliep soepeler, doordat we allebei wisten waar we het over hadden. Het onbegrip verdween gaandeweg en maakte plaats voor het gevoel dat we twee spelers zijn in een sportwedstrijd. Spelers met verschillende posities en speelstijlen, maar met één gezamenlijk doel. En wees gerust: ook aan je medespelers kun je je af en toe nog ergeren. Maar één ding is bij ons nu in alles voelbaar: we spelen samen voor hetzelfde team.

Lees ook: 7 manieren om het huishouden te verdelen en je relatie goed te houden

10 tips voor een gelijkwaardige taakverdeling

1. Maak samen een lijst van alle taken. Neem daarbij ook mentale taken mee.

2. Verdeel de taken onderling, net zo lang tot alle taken verdeeld zijn.

3. Maak hierbij zoveel mogelijk gebruik van persoonlijke voorkeuren en capaciteiten.

4. De taken hoeven niet precies 50-50 verdeeld te zijn, als beide partners het maar eens zijn met de verdeling.

5. Kom samen per taak overeen wat je verstaat onder een goede uitvoering van de taak.

6. Spreek af dat iedere partner die een taak op zich neemt ook echt verantwoordelijk is voor de hele taak (dus ‘sport’ is niet alleen langs de lijn staan, maar ook tenues wassen, snacks meenemen, plannen en communicatie met het team).

7. Neem verantwoordelijkheid voor je eigen taken en geef je partner de ruimte om diens taken op eigen wijze uit te voeren.

8. Geef elkaar de waardering die je zelf ook graag zou ontvangen.

9. Check af en toe bij elkaar of je allebei nog blij bent met hoe het gaat.

10. Accepteer dat het work-in-progress is en waarschijnlijk ook zal blijven.

Dit artikel is eerder verschenen in magazine WIJ en is geschreven door Floor Bakhuys Roozeboom die ook het boek Daar ben jij nu eenmaal beter in schreef.

Deze pagina bevat affiliate links. Als je via deze links iets koopt, ontvangen wij een kleine commissie - zonder extra kosten voor jou.