Een wee is als de zee

Wanneer ik binnenkom, is mijn taak helder. Zorg dat ze door de golven van de pijn wordt gedragen, niet ertegenin. Een wee is als de zee. Als je tegen de stroom in zwemt, put je jezelf uit. Als je je laat meenemen, brengt dezelfde kracht je terug naar land. Overgave is hierin de sleutel, blijf kalm en laat je dragen. Ik help haar herinneren dat de golf altijd weer zakt. Door woorden die niet groter zijn dan nodig. Door haar blik vast te houden wanneer ze hem zoekt. Door uitleg te geven wat er gebeurt in haar lijf. En ik masseer en steun op de plekken waar het pijnlijk is.

Een veilige, rustige omgeving

Ook bewaak ik de ruimte. Licht gedimd, stemmen laag. De partner dichtbij, niet als toeschouwer, maar als anker. Zodat ze zich veilig voelt, want veiligheid verandert alles. Een lichaam dat zich veilig voelt, maakt oxytocine aan. Dat hormoon zorgt ervoor dat de baarmoeder samentrekt, ritmisch en effectief. Maar oxytocine doet meer. Het opent, het verzacht, het bevordert vertrouwen. En oxytocine nodigt endorfines uit. Endorfines zijn onze lichaamseigen pijnstillers en zorgen ervoor dat een vrouw in zichzelf kan keren. Soms bijna stil, soms oer krachtig luid. Dat is geen magie, dat is neurobiologie.

Lees ook: Voor partners: jouw rol tijdens de bevalling

Spanning zorgt voor weerstand

Maar zodra er spanning in de kamer sluipt, verandert het landschap. Onzekerheid, twijfel, veel stemmen. Allerlei prikkels die spanning kunnen opvoeren. Het lichaam merkt het vaak eerder dan wij. Adrenaline stijgt, cortisol volgt. En adrenaline heeft een directe invloed op oxytocine: het remt het. Minder oxytocine betekent vaak minder efficiënte weeën. Meer spanning in het lichaam betekent meer weerstand tegen wat er gebeurt. En weerstand vergroot de pijnbeleving. De golf voelt dan hoger, dreigender. En er is geen houvast om je te laten dragen. Dat is waarom mindfulness geen luxe is tijdens de zwangerschap. Het is training van het zenuwstelsel.

Blijf in het nú

Aandacht voor ademhaling en aanwezig blijven bij wat er nú gebeurt, vermindert de activiteit van het angstcentrum in de hersenen. Niet vooruitrennen naar de volgende wee. Niet blijven hangen in de vorige. Maar deze ene golf voelen. Niet omdat het de pijn wegneemt, maar omdat het de draagkracht vergroot. En draagkracht is het verschil tussen overspoeld worden of gedragen worden. En soms wordt die veiligheid onderbroken. Een overdracht. Een verplaatsing naar het ziekenhuis. Meer mensen in de kamer, meer stemmen. Dat gebeurt, maar zorg daarna eerst dat je je ankers weer terugplaatst. Vraag om een pauze om te landen, om stilte. Gun jezelf dat half uur/uur. Ook als er pijnstilling wordt geregeld. Ook als er infusen worden aangesloten. Wanneer alles staat, vraag dan opnieuw om ruimte. Zodat adrenaline weer daalt, oxytocine de regie terug kan nemen.

Veiligheid is de kern

Dit is geen gevoel alleen. Onderzoek laat zien dat vrouwen die zich angstig voelen tijdens de bevalling vaker medische interventies nodig hebben en de geboorte negatiever ervaren. Angst activeert de stressrespons. De stressrespons beïnvloedt de hormonale balans die juist nodig is voor voortgang. Angst is dus niet alleen emotie, het is fysiologie. Misschien moeten we weeënpijn daarom niet alleen meten in centimeters of minuten. Maar ook in veiligheid. Want hoe veilig een vrouw zich voelt, is geen bijkomstigheid. Het is de kern.

Dit artikel is eerder verschenen in magazine WIJ en is geschreven door verloskundige Djanifa Da Conceicao. Djanifa is ook WIJ Deskundige.