Alwéér Noah? Hoe wordt een naam eigenlijk populair?
Het top-tien-namenriedeltje lijkt de afgelopen jaren steeds hetzelfde. Hoe kan het dat deze namen zo booming zijn? En hoe zit het met nieuwkomers als Oos, die in no time omhoogschieten? In dit artikel lees je hoe dat zit, met inzichten van namendeskundige Gerrit Bloothooft van de Universiteit Utrecht.
Zo ging het vroeger
In de afgelopen tien jaar is er niet veel veranderd, maar kijk je naar de afgelopen eeuw, dan is er wél veel veranderd. In de eerste zeventig jaar van de vorige eeuw werden baby’s vaak genoemd naar familieleden. Zo kreeg 60 tot 70 procent de naam van een grootouder, de rest werd vernoemd naar ouders, ooms of tantes.
De vrijheid die ouders nu hebben bij het kiezen van een naam - binnen de wettelijke regels - bestond vroeger niet. Wie de normen van familie en naaste omgeving niet volgde, kon zelfs worden uitgesloten van de gemeente. Populaire namen waren onder andere Johannes, Johanna, Hendrik, Maria, Cornelis, Cornelia en Willem. In het dagelijks leven waren de roepnamen vaak anders: Johanna werd Hanna of Jannie, en Cornelia werd Corrie.
Lees ook: Verboden babynamen: wat mag wel en niet?
Eerste verschuiving in de namenlijsten
En toen kwam het moment: Johanna of Cornelia werden ingeruild voor een Kim of Monique. Dat gebeurde vanaf ongeveer 1960. De Bijbelse naam Maria bleef daarentegen aan kop. Andere ‘nieuwe’ meisjesnamen waren Esther, Wendy, Sandra, Laura, Sanne en Chantal.
Die verschuiving had te maken met de individualisering van de samenleving. Mensen wilden zélf kiezen. Op het gebied van geloof en seksualiteit, maar ook namen. Het vernoemen verdween niet helemaal, maar werd vaak de tweede naam.
Over de grens
Ouders keken in die tijd ook steeds vaker buiten Nederland. Ze haalden inspiratie uit andere landen, zoals Scandinavië en Engeland. Volgens Bloothooft speelde ook immigratie daarbij een rol, die vanaf de jaren zeventig sterk toenam. Die namen werden niet massaal gekozen, maar zorgden wel voor meer variatie. Rond het jaar 2000 was die groei grotendeels klaar.
Diverser dan ooit
Waar vroeger namen als Johanna en Maria keer op keer bovenaan stonden, is dat nu niet meer zo. Namen worden steeds diverser en daarmee ook de top tien. Die verandert met elke generatie. Daardoor hebben namen tegenwoordig wel een kortere levensduur. Omdat vernoemen nauwelijks nog gebeurt, blijven namen minder lang populair. Ze schieten omhoog, pieken een generatie en zakken daarna vaak weer weg. Behalve de naam Anna. Die duikt bijna elke periode op in de top tien.
Waarom Anna zo populair is, laat zich lastig verklaren. Bloothooft wijst wel op één ding: ‘Anna is een korte naam en dat helpt.’ Vanaf 1980 schoten de vierletternamen omhoog. Korte namen werden bovendien steeds vaker direct de roepnaam.
Daar komt bij dat Anna eindigt op de klinker a, iets wat bij meisjesnamen al decennialang populair is en zorgt voor een vrouwelijke uitstraling. Jongensnamen eindigen daarentegen meestal op een medeklinker. Wel maakt het volgens de naamkundige steeds minder uit of een naam op een klinker of medeklinker eindigt als het gaat om populariteit. Denk aan Noor en Nora of Saar en Sara, die nauwelijks verschillen in naamposities.
Ook met namen worden we geïnfluenced
Inspiratie voor namen komt overal vandaan. Zelfs van een wijnflesetiket (ja, echt! Dit blijkt uit ons grote babynamenonderzoek). In 2000 was de naam Britney ineens overal. Eén keer raden waarom. Juist, door popzangeres Britney Spears natuurlijk. Precies het jaar waarin zij wereldberoemd werd.
Hetzelfde zie je bij de naam Amalia. Na de geboorte van de prinses kende die naam een duidelijke piek. Het vernoemen naar leden van het Koninklijk Huis is de laatste decennia echter minder populair geworden. Tegenwoordig zijn het vooral namen van beroemdheden die het goed doen. Zo ook Oos, onze augurkenkoning. Sinds 2023 verschijnt hij op de buis. Volgens Bloothooft is Oos een sterke stijger, met 54 plekken winst. Die naamstijging volgt direct op de start van de realityserie.
Lees ook: Koninklijke namen voor jouw prins(es)
Die invloed blijft trouwens niet beperkt tot televisie of beroemdheden. Uiteindelijk verspreidt een naam zich vooral via mensen zelf. Zo zijn veel namen die nu bovenaan de lijstjes staan, al twintig à dertig jaar bezig met een opmars.
Slechte publiciteit kan ook daling betekenen
Je hebt ook namen die een flinke smak maakten. Na de misdaadzaak rond Joran van der Sloot in 2006 raakte de naam uit de gratie. Maar ook de meisjesnaam Isis verdween bijna volledig, nadat Islamitische Staat in 2014 het kalifaat uitriep. De terreurbeweging werd toen vaak afgekort tot ISIS.
Dus, hoe wordt een naam populair?
Een hoop informatie, maar in de basis is het eigenlijk vrij simpel. Namen verspreiden zich via mensen. Ouders horen een naam bij vrienden, op schoolpleinen, in series of bij beroemdheden en nemen ’m over. Soms gaat dat langzaam, via mond-tot-mond’reclame’. Soms in één keer, doordat een naam ineens overal opduikt.
Veel namen maken zo een opmars, pieken een generatie en zakken daarna weer weg. Maar af en toe zit er een naam tussen die alles overleeft. Omdat hij kort is, vertrouwd klinkt en niet vastzit aan een hype of gebeurtenis, zoals Noah.
Benieuwd naar de naamtrends van 2026?
Klik op de link en ontdek het direct.
Hulp nodig bij het zoeken van een babynaam?
Met al die namen kun je zomaar met je handen in het haar zitten. Er is zóveel keus. En ook nog eens allerlei dingen om op te letten: de betekenis, de klank, hoe het past bij de achternaam … Adem in, adem uit. WIJ helpt je met inspiratielijsten, slimme tools en praktische tips.
- Inspiratielijst voor jongens- en meisjesnamen
- 13 tips bij het kiezen van een babynaam
- Naam voor je baby kiezen? Volg deze 7 stappen
- 7 tips voor het kiezen van matchende namen voor je kinderen
Bron: NOS, namenkundige Gerrit Bloothooft (Universiteit Utrecht).