Jij bent een soort tolk voor baby’s. Wat is een veelvoorkomend misverstand tussen ouders en baby’s?

“Ik denk dat veel ouders niet beseffen hoe basaal de behoeftes van pasgeboren baby’s zijn. In die eerste maanden zijn ze bezig met ademen, hun voedsel verteren, wennen aan hun lichaam en aan de zwaartekracht die ze in de baarmoeder niet voelden. Het duurt maanden voordat ze hun ogen op één ding kunnen focussen. De hele wereld is nieuw en ze moeten alles nog ontdekken. Dat is een proces. Met hun lepel keihard op tafel slaan, doen ze niet om jou te pesten, maar om te kijken wat er gebeurt. Een kind leert zo: aha, deze lepel gaat niet dwars door de tafel heen als ik erop sla. Nee, ook niet als ik het nog een keer probeer, en nog een keer. Als je dat weet, begrijp je beter waarom ze doen wat ze doen.”

Kun je nog zo’n voorbeeld geven van typisch babygedrag dat ouders vaak verkeerd begrijpen?

“Ouders denken vaak dat hun baby zich verveelt. Vanbuiten ziet hun wereld er heel saai uit, maar vanbinnen gebeurt er van alles. Zeker in die eerste vier, vijf maanden. Stel je voor dat jij in de supermarkt staat en dat je daar geen prikkels kunt wegfilteren. Bij het ene schap is het warm, in de buurt van de koeling is het koud, je ziet bananen, pizza’s, er zijn mensen, je hoort stemmen, muziek, het gepiep van de kassa … Als volwassene concentreer je je op je taak en filter je de rest weg, maar bij een baby komt dat allemaal tegelijk binnen. Alleen al door zo’n supermarktbezoekje kan je kind dus totaal overprikkeld raken. Vaak moet je minder met ze doen in plaats van méér.”

Hoe kun je bij baby’s overprikkeling herkennen voordat ze beginnen te huilen?

“Door goed op je baby te letten, want de signalen zijn vaak subtiel. Ze draaien bijvoorbeeld hun hoofd weg, krijgen rode wangen, gaan zitten staren, zijn extreem stil of juist heel actief. Ieder kind is anders, dus je moet je baby daarin een beetje leren kennen.”

Lees ook: Honger of toch moe? Zo herken je het bij je baby

Hoe emotioneel complex zitten baby’s eigenlijk in elkaar?

“In de eerste maand kunnen baby’s alleen nog maar comfort en ongemak voelen. Maar al snel beginnen ze een grotere set aan emoties te ontwikkelen. Na zes maanden kennen ze verrassing, woede en verdriet. Maar het duurt nog tot ze een jaar of twee zijn tot ze ook schaamte en schuldgevoel kennen. Daarvoor moet je als mens weten dat je een individu bent dat losstaat van zijn ouders. En dat weten baby’s nu eenmaal nog niet.”

Hoe belangrijk is het voor je baby om vaak oogcontact te maken, tegen hem te praten en hem vast te houden?

“Die dingen zijn heel belangrijk om een diepe, sterke connectie te vormen. Een baby voelt zich daardoor gezien, geborgen en veilig. Maar dit is dus zoiets waar je je als ouder helemaal geen zorgen over hoeft te maken: dit doe je automatisch. Probeer maar eens níét terug te lachen als je baby naar je lacht. Omdat het zo belangrijk is, heeft de natuur dat goed voor je geregeld. Geniet gewoon van de interactie met je baby en maak je niet druk over of je het wel goed doet.”

Slapen is deels een kwestie van geluk: de één leert het snel, de ander pas na jaren

Slaap is één van de grootste worstelingen voor nieuwe ouders. Waar gaat het in jouw ogen vaak mis?

“Veel ouders zien slaap als een vaardigheid die getraind moet worden. Maar je kunt slaap niet echt trainen. Bij ons volwassenen werkt het toch ook niet als we tegen onszelf zeggen: ik moet nu écht slapen, want ik heb morgen een belangrijke dag? Je baby moet zich veilig genoeg voelen om te durven loslaten en dat is een proces.

In de baarmoeder slaapt een baby steeds korte momenten. Een half uur hier, een half uur daar. Eenmaal op de wereld moet ‘ie leren dat er zoiets bestaat als dag en nacht. Je kunt ze daarbij helpen door ’s avonds een bepaalde routine aan te houden. Doe dingen steeds in dezelfde volgorde en zorg dat er onderscheid is tussen dag en nacht. ’s Avonds is het bijvoorbeeld stil en donker, en gebeurt alles langzaam.

Met slaap is het ook een kwestie van geluk hebben. Sommige kinderen leren het heel snel, andere doen er jaren over. Wees je ervan bewust dat baby’s in het begin elke anderhalf uur moeten slapen.”

Sommige ouders vrezen nog steeds dat ze hun baby te veel ‘verwennen’ als ze te snel op huilen reageren. Hoe zie jij dat?

“Dit is zo’n hardnekkig misverstand. Dat werd eeuwenlang gedacht, maar inmiddels weten we dat je een kind op die leeftijd onmogelijk kunt verwennen. Je baby kan je ook niet manipuleren. Zelfs hoogbegaafde baby’s kunnen dat niet. Het duurt maanden voordat een baby überhaupt doorheeft dat er een oorzakelijk verband is tussen zijn gehuil en jouw komst. Aan de basale behoeften van je kind moet je als ouder daarom altijd voldoen. Wensen komen later en die hoef je niet altijd te vervullen. Maar als je je baby geeft wat hij nodig heeft, wordt hij daar niet veeleisender van, dat kan ik je beloven.”

Laat je niet misleiden door social media: het leven met een baby is niet perfect

Wat kunnen ouders doen als ze alles hebben geprobeerd en de baby maar blijft huilen?

“Je kunt er als ouder radeloos van worden als je je baby niet kunt laten stoppen met huilen. Ik weet het: dat geluid gaat door merg en been. Iedereen denkt dat baby’s alleen maar huilen omdat ze honger hebben, moe zijn, een vieze luier hebben of pijn. Maar een baby ook kan huilen over iets wat in het verleden is gebeurd. Denk aan te veel prikkels eerder op de dag, maar ook aan bijvoorbeeld de geboorte. Die is niet alleen voor jou als moeder stressvol. Er gebeurt veel en soms moet een kind dat nog verwerken. Ze moeten het gewoon even kwijt. Je hoeft er dan alleen maar voor ze te zijn als schouder om bij uit te huilen. Dat is alles wat ze nodig hebben.”

Ouders worden tegenwoordig overladen met online advies. Welke misvatting wordt het meest versterkt door social media?

“Op social media zie je prachtige, schone baby’s, in opgeruimde huizen met moeders met gekamd haar. Het idee dat er zo’n perfecte wereld bestaat, terwijl het er bij jou heel anders aan toegaat, creëert veel druk. Maar die beelden zijn niet realistisch. Neem van mij aan: een leven met een baby is niet perfect. Er zullen momenten zijn waarop je denkt: waar ben ik godsnaam aan begonnen? Je zult moe zijn, overal melkvlekken hebben, je huis zal een puinhoop zijn - en dat is normaal. Dus kijk alsjeblieft door die perfecte plaatjes heen.”

Probeer je hoofd te brengen waar je lijf is en leef in het moment

Als je ouders maar één ding kan leren om hun baby beter te begrijpen, welke zou dat dan zijn?

“Ik zou zeggen: observeren zonder meteen te reageren. Pauzeer, voel, kijk, kom uit je hoofd, maak je geen zorgen en wees er gewoon voor je baby. Dat is alles wat hij wil. Daar creëer je zoveel ruimte voor begrip mee. Kalm aan. Ouders hebben de rare gewoonte dat ze nooit in het moment zijn. Ze zijn altijd bezig met de toekomst of het verleden: ‘Dat had ik anders moeten doen’, ‘Wat als ik het verkeerd doe?’. Probeer je hoofd te brengen waar je lijf is. Je baby kan je daar heel goed bij helpen. Want een baby doet iets wonderlijks met de tijd. Enerzijds gaat die heel snel - is het nu al avond? Ik heb nog niet eens gedoucht. Anderzijds kruipt die voort en duurt elke minuut eindeloos. Als je probeert te leven op de klok van het baby-universum, dan kun je echt in het moment leven en dan wordt het heel ontspannen. Dat wens ik alle ouders toe.”

Wat zou je willen zeggen tegen ouders die twijfelen of ze het wel goed doen?

“Onthoud: het hoeft niet perfect. Met een baby is het zoals bij elke relatie: het duurt even voordat je elkaar goed kent en aan elkaar gewend bent. Gun jezelf die tijd. Barstte je vandaag uit, omdat je totaal overweldigd was? Probeer morgen dan iets kleins te veranderen. Je baby is flexibel en heel vergevingsgezind. Wees lief voor jezelf, dan ben je dat ook voor je kind. En geloof me, jij bent voor je baby goed genoeg zoals je bent.”

© Brita Schönnichsen

Over Babyfluisteraar Claudia

Claudia Schwarzlmüller is als psychologe gespecialiseerd in de omgang met kleine kinderen. Al meer dan twintig jaar werkt ze met jonge kinderen en geeft ze adviezen aan ouders en kinderdagverblijven. In haar eerste boek De babyfluisteraar leert ze ouders hun kind beter te begrijpen. In Duitsland stond het wekenlang op nummer 1 in de Spiegel-bestsellerlijst.

Dit artikel is eerder verschenen in magazine WIJ.