Beoordeeld door

Anouk Bolhaar & Sanne Phaff

Lactatiekundigen van House of Milk

En gelukkig hoeft dat helemaal niet zo ingewikkeld te zijn. Wanneer je begrijpt hoe je melkproductie werkt en je bewust omgaat met kolven, kun je prima een kleine voorraad aanleggen zonder je melkproductie uit balans te brengen.

Je melkproductie werkt op vraag en aanbod

Borstvoeding werkt volgens een slim systeem van vraag en aanbod. Hoe vaker en hoe meer melk er uit je borst wordt gehaald, hoe sterker het signaal richting je lichaam om nieuwe melk aan te maken. Daarbij maakt je lichaam geen onderscheid tussen een baby die drinkt of een kolf die melk opvangt. Ook een moedermelkcollector (siliconen kolf) of lekschaal kan invloed hebben op de hoeveelheid melk die je borsten aanmaken. Iedere keer dat er meer melk wordt gevraagd, denkt je lichaam: blijkbaar is deze melk nodig, dus laten we wat extra produceren.

Dat klinkt misschien spannend, maar dat betekent niet meteen dat je van één extra kolfsessie direct een enorme overproductie krijgt. Vaak ontstaat een disbalans juist geleidelijk, wanneer er langere tijd structureel extra stimulatie plaatsvindt.

Wanneer spreek je van overproductie?

Overproductie betekent dat je lichaam meer melk maakt dan je baby nodig heeft én dat jij, je baby of jullie allebei merken dat dit klachten of ongemak geeft. Dat kan best pittig zijn, ook al klinkt ‘veel melk’ voor sommige moeders misschien juist aantrekkelijk. Bij een ruime melkproductie kan je baby bijvoorbeeld moeite krijgen met de snelle melkstroom.

Je ziet dan dat je baby:

• vaak loslaat tijdens het drinken;
• zich verslikt of hoest aan de borst;
• onrustig drinkt;
• veel last heeft van krampjes of winderigheid;
• groene of schuimige ontlasting heeft;
• snel weer wil drinken.

Ook jij als moeder kan klachten ervaren, zoals:

• volle, gespannen en/of pijnlijke borsten;
• veel lekkage;
• een heftige toeschietreflex;
• terugkerende verstoppingen of borstontstekingen.

Vaak ontstaat overproductie doordat je lichaam langere tijd méér stimulatie krijgt dan eigenlijk nodig is. Bijvoorbeeld door veel extra te kolven of bij iedere voeding melk op te vangen met een collector.

Een voorraadje aanleggen zonder je melkproductie te verstoren

Gelukkig kun je heel bewust kolven, zonder dat je melkproductie meteen uit balans raakt. Onderstaande tips helpen daarbij.

1. Bedenk hoeveel voorraad je nodig hebt

Door dagelijks een klein beetje te kolven, maximaal een halve voeding per dag, bouw je vaak al verrassend snel iets op zonder dat je melkproductie uit balans raakt. Kijk daarbij goed hoe jouw lichaam reageert. Merk je dat je melkproductie door het kolven toch onbedoeld toeneemt en jij of je baby daar last van hebben? Dan is het handig om kleinere beetjes te sparen.

Een grote voorraad in de vriezer is meestal helemaal niet nodig. In de periode dat je veel bij je baby bent, is het al fantastisch als je ongeveer drie voedingen op de voorraad hebt. Meestal ben je dan nog niet heel lang zonder je baby op pad, tenzij je bijvoorbeeld een weekend zonder baby gepland hebt.

Borstvoeding en werk combineren

Als je borstvoeding en werk wilt combineren is een iets grotere voorraad fijn. Denk hierbij aan zo’n zes tot acht flesjes. Je wil in elk geval voldoende melk hebben om je baby op jouw eerste werkdag te kunnen voeden. Gemiddeld zijn dit drie voedingen. Daarnaast is het fijn om op elke plek waar je baby opgevangen wordt een extra flesje in de vriezer te hebben liggen voor noodgevallen. En dan is het handig om een beetje extra voorraad achter de hand te hebben, zodat je met meer rust en vertrouwen kunt kolven op je werk. In het begin kan het namelijk voorkomen dat je nog niet direct genoeg kolft voor de volgende opvangdag. Dat is heel normaal: kolven in een nieuwe situatie vraagt vaak even tijd en gewenning.

2. Kolf met een doel, niet vanuit onzekerheid

We merken dat veel moeders extra gaan kolven vanuit onzekerheid. Bijvoorbeeld uit angst dat ze niet voldoende hebben of bang zijn om later tekort te komen. Heel begrijpelijk, maar juist daardoor kan je lichaam méér melk gaan produceren dan nodig is.

Sta daarom bewust stil bij het doel van het kolven. Kolf je om een voeding te vervangen, te oefenen met de fles, een voorraadje aan te leggen of tijdelijk je melkproductie te verhogen? Dat zijn allemaal duidelijke redenen. Maar ‘voor de zekerheid’ extra blijven kolven kan je melkproductie soms juist onnodig verhogen.

Oftewel: voed je baby, niet je vriezer.

3. Nakolven is een veilige keuze

Wil je melk sparen? Dan werkt het vaak prettig om direct ná een voeding te kolven. Je lichaam ervaart dit dan meer als onderdeel van dezelfde voedingsprikkel, waardoor je melkproductie meestal rustiger blijft dan wanneer je losse extra kolfsessies toevoegt.

Voor veel moeders werkt het kolven na een ochtendvoeding het fijnst. In de ochtend zijn je borsten vaak het volst, waardoor het meestal makkelijker is om na de voeding nog wat extra melk te kolven. Dit hoeft geen lange kolfsessie te zijn: soms is kort nakolven al voldoende. Wil je liever wat sneller een voorraadje opbouwen? Dan kun je ook kiezen voor een wat langere kolfsessie.

Voor veel moeders werkt kolven na een ochtendvoeding het prettigst. In de ochtend zijn je borsten vaak vrij vol. Dit hoeft geen lange kolfsessie te zijn: soms is kort nakolven al voldoende. Wil je liever wat sneller een voorraadje opbouwen? Dan kun je ook kiezen voor een volledige kolfsessie van ongeveer vijftien minuten.

4. Leegkolven is niet altijd nodig

Bij volle of gespannen borsten ontstaat vaak de neiging om vaker of langer te gaan kolven om verlichting te krijgen. Alleen: hoe meer melk je uit je borsten haalt, hoe sterker je het signaal geeft aan je lichaam om meer melk aan te maken. En als er al veel melk is, dan wil je dit natuurlijk liever niet.

Je borsten hebben een ingebouwd feedbackmechanisme. Juist als je borsten wat voller zijn, krijgt je lichaam een seintje om minder melk aan te maken. Je wilt dit niet verstoren door te veel en te vaak extra te kolven.

Zijn je borsten echt heel oncomfortabel? Dan kun je kort kolven om de ergste spanning weg te nemen. Je borsten hoeven niet compleet ‘leeg’ aan te voelen; eigenlijk zijn ze dat nooit echt. Er wordt namelijk continue nieuwe melk aangemaakt. Het doel is dan vooral dat ze weer comfortabel aanvoelen.

Is te veel melk iets om je zorgen over te maken?

Nee, meestal niet. Wanneer je voedt op verzoek en bewust omgaat met kolven, blijft je melkproductie vaak heel mooi afgestemd op de behoefte van je baby.

En zelfs als je merkt dat je productie tijdelijk wat aan de ruime kant is geworden, betekent dat niet dat er meteen iets misgaat. Vaak helpt het al om wat minder vaak of minder volume (mililiters) per keer te kolven. Je lichaam past zich doorgaans verrassend snel weer aan.

Kolven mag juist iets zijn dat vrijheid en flexibiliteit geeft. Het hoeft geen bron van stress en ongemak te worden. Hoe beter je begrijpt hoe je melkproductie werkt, hoe meer vertrouwen je meestal krijgt in je eigen lichaam.

Bron: House of Milk

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Anouk Bolhaar & Sanne Phaff.