Beoordeeld door

Anouk Bolhaar & Sanne Phaff Lactatiekundigen van House of Milk

Wat zijn tepelkloven?

Tepelkloven zijn wondjes op of scheurtjes in je tepel. Deze wondjes ontstaan meestal door het niet optimaal aanhappen van je baby. Als een baby geen grote hap maakt (de mond niet wijd genoeg open doet) of onvoldoende diep aanhapt (alleen de tepel in de mond neemt) dan ontstaat er druk of wrijving en kan de huid van je tepel beschadigd raken. Vooral het eerste aanzuigen is dan vaak flink pijnlijk omdat de huid van je tepel en het wondje dan op spanning komen te staan. Heel vervelend, zeker ook omdat je tepel bij iedere voeding opnieuw belast wordt en daardoor weinig rust krijgt. Daarom is het belangrijk om naar de oorzaak te kijken. Vaak kunnen kloofjes goed herstellen zodra het aanhappen verbetert.

Hoe zien tepelkloven eruit?

Bij een tepelkloof is de huid van je tepel beschadigd. De beschadiging kan oppervlakkig zijn, maar er kan ook een dieper scheurtje ontstaan. Soms zie je het kloofje nauwelijks, maar een kloofje kan ook juist heel goed zichtbaar zijn. Als er een korstje ontstaat, kan dit na het voeden of kolven wat wit en week worden. Dit is normaal en geen reden tot ongerustheid. Een tepelkloof kan ook wat bloeden. Ook als het kloofje een beetje bloedt, kun je gewoon borstvoeding blijven geven. Dit is niet schadelijk voor je baby.

Let er wel op dat het wondje niet gaat ontsteken. Bij een infectie kan het wondje roder en warmer worden, steeds meer pijn doen kan er wat gelig vocht uit komen of kan het wondje er gelig uitzien. Dit komt gelukkig niet vaak voor, maar neem bij deze klachten contact op met je huisarts.

Hoe herken je een tepelkloof ten opzichte van andere pijnklachten? Bij een tepelkloof is er sprake van een zichtbare beschadiging van de huid van je tepel. De pijn is vaak het meest aanwezig tijdens het eerste aanzuigen, maar kan de hele voeding aanhouden.

Mocht je last hebben van aanhoudende pijn tijdens het geven van borstvoeding, dan is het goed om te kijken waar die pijn vandaan komt zodat je kunt toewerken naar een oplossing.

Niet alle tepelpijn heeft te maken met tepelkloven

Als je last hebt van pijnlijke tepels betekent dit niet automatisch dat je een tepelkloof hebt. Goed om te weten dat je borsten bij bijvoorbeeld stuwing gespannen en gevoelig kunnen aanvoelen. En ook de toeschietreflex kan zorgen voor een pijnlijk of tintelend gevoel in je borsten of tepels. Daarnaast kan een schimmelinfectie, ook wel spruw genoemd, pijn aan je tepels veroorzaken zonder dat er sprake is van een tepelkloof.

Hoe herken je een tepelkloof ten opzichte van andere pijnklachten? Hierbij is er sprake van een zichtbare beschadiging van de huid van je tepel. De pijn is vaak het meest aanwezig tijdens het eerste aanzuigen, maar kan de hele voeding aanhouden.

Waardoor ontstaan tepelkloven?

Tepelkloven ontstaan meestal doordat je baby niet goed genoeg aanhapt of een slechte drinktechniek heeft. Hierdoor kan er te veel druk of wrijving op je tepel ontstaan. Er kunnen verschillende redenen zijn waarom het aanhappen en drinken aan de borst niet optimaal verloopt:

• Jij en je baby hebben nog even wat tijd nodig om het aanleggen en aanhappen te leren. Borstvoeding geven is een samenspel tussen jou en je baby en in de eerste dagen en weken zijn jullie vooral samen nog op zoek naar wat goed werkt.

• Er kan een moment zijn met minder aandacht voor een goede aanhap. Het is belangrijk om alert te zijn op het maken van een goede aanhap, maar door vermoeidheid lukt dat soms even wat minder goed. Zeker ’s nachts, wanneer je moe bent, denk je misschien eerder ‘het is wel goed zo’.

• Bij stuwing kan aanhappen lastiger zijn. Als je borsten vol en gespannen zijn, kost het je baby soms meer moeite om aan te happen.

• Je baby klemt met de kaakjes. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer er veel spanning is in het mondgebied of wanneer de melk heel snel stroomt. Door het klemmen komt er extra druk op de tepel.

• Een verminderde beweeglijkheid van de tong kan het aanhappen beïnvloeden. Als de tong minder goed kan bewegen, bijvoorbeeld door een kortere tongriem, kan het voor een baby lastiger zijn het vacuüm aan de borst te maken en te behouden om effectief te drinken.

• Een tepelhoedje dat niet goed past of niet goed geplaatst wordt. Een tepelhoedje kan soms een fijn tijdelijk hulpmiddel zijn, maar een slecht passend of verkeerd gebruikt tepelhoedje kan juist extra druk of wrijving op de tepel veroorzaken.

Wat te doen tegen tepelkloven?

Ook al doen jij en je baby nog zo jullie best, toch kan het gebeuren dat er tepelkloven ontstaan. Heel vervelend, maar dit hoeft het geven van borstvoeding zeker niet in de weg te staan. Gelukkig kunnen kloofjes vaak snel herstellen als de oorzaak wordt aangepakt. Wel wil je liefst zo snel mogelijk de pijn verminderen en de beschadigingen de kans geven om te herstellen.

Het belangrijkste is om te kijken naar de oorzaak van de tepelkloof en ervoor te zorgen dat je tepel niet steeds opnieuw beschadigd raakt. Deze tips kunnen helpen:

• Let goed op het aanhappen van je baby. Dit is de belangrijkste tip en daarom komt deze steeds terug. Zorg ervoor dat je baby een grote hap maakt en niet alleen de tepel in de mond neemt. Is je baby aangehapt en zakt de pijn niet weg? Laat je baby dan opnieuw aanhappen.

• Leg je baby aan bij de eerste hongersignalen. Wanneer je baby nog rustig is, lukt het vaak beter om ontspannen aan te leggen en is er meer ruimte om samen met je baby te oefenen.

• Verander zo nodig van houding. Soms kan aanleggen in een andere positie zorgen dat het aanleggen beter gaat en minder pijnlijk is.

• Verzorg je tepels met een tepel crème. Je tepels kunnen wel wat extra ondersteuning gebruiken als je last hebt van kloven. Een tepelcrème, bijvoorbeeld op basis van lanoline, kan prettig zijn als je tepels gevoelig en beschadigd zijn.

• Gebruik eventueel hydrogelpads. Deze pads houden de wond vochtig en kunnen daardoor prettig zijn bij een beschadigde tepel. Ze voorkomen dat er een korstje ontstaat op de plek van het kloofje zodat de huid van binnenuit herstellen. Je kunt hydrogelpads in de koelkast bewaren, zodat ze ook een verkoelend effect hebben. Dit kan de pijn tijdelijk verlichten.

Meestal kun je je baby gewoon blijven aanleggen als je last hebt van kloofjes. Met extra aandacht voor goed aanhappen kan de pijn vaak snel minder worden. Blijven de klachten bestaan of worden ze erger? Dan is het fijn als je iemand vraagt om met je mee te kijken. Een lactatiekundige kan hierbij helpen.

Is aanleggen echt te pijnlijk?

Dan kun je tijdelijk kolven om het aanleggen te ontlasten en tegelijkertijd je melkproductie op peil te houden. Het fijne van een kolf is dat je zelf alle controle hebt. Hierbij is het wel belangrijk dat je de juiste maat borstschild gebruikt en dat je de kracht van de kolf zo aanpast dat het kolven niet pijnlijk is. Kolven hoort geen pijn te doen. Een lactatiekundige kan je zo nodig helpen met het afstellen van je kolf en het vinden van een manier van kolven die zo comfortabel mogelijk is.

Hoe lang duurt het tot tepelkloven genezen?

Hoe lang het duurt voordat een tepelkloof geneest, verschilt per persoon. Kleine, oppervlakkige kloofjes kunnen vaak binnen een paar dagen duidelijk verbeteren, zeker als de oorzaak wordt aangepakt en de tepel niet steeds opnieuw beschadigd raakt. Diepere of langer bestaande kloven hebben soms wat meer tijd nodig om volledig te herstellen. Het goede nieuws is dat een tepelkloof vaak snel kan herstellen als de oorzaak van de beschadiging wordt aangepakt.

Als de tepelkloven te pijnlijk zijn

Soms zijn tepelkloven zo pijnlijk dat je tegen elke voeding op gaat zien. Toch betekent een tepelkloof niet dat je moet stoppen met borstvoeding geven. Vaak kan er iets aan de oorzaak van de kloof worden gedaan, waardoor het voeden weer comfortabeler wordt.

Is aanleggen echt te pijnlijk? Dan kun je ervoor kiezen om tijdelijk te kolven en je baby de afgekolfde melk te geven. Zo geef je je tepels even rust en houd je tegelijkertijd je melkproductie op peil. Als één borst minder pijnlijk is, zou je ook je baby alleen aan die borst kunnen aanleggen en de andere borst kunnen kolven. Let er wel op dat je de andere borst voldoende blijft stimuleren, maar kolf niet meer volume dan nodig is. Zo blijft je melkproductie goed afgestemd op wat je baby nodig heeft.

Wil je toch stoppen met het geven van borstvoeding? Natuurlijk is dat helemaal oké. Zorg dan voor een goed plan om veilig af te bouwen. Overleg zo nodig eerst met je kraamverzorgende of verloskundige. Zij kunnen je hier vaak goed in adviseren. Twijfel je nog? Of wil je graag wat extra hulp bij het afbouwen? Neem dan contact op met een lactatiekundige. Samen kun je kijken naar een oplossing die bij jou en je baby past.

Tepelkloven en borstontstekingen: heeft dit iets met elkaar te maken?

Vroeger werd gedacht dat tepelkloven een borstontsteking konden veroorzaken doordat bacteriën via het wondje de borst binnendringen. Inmiddels weten we dat dit waarschijnlijk niet de manier is waarop een borstontsteking ontstaat. Een borstontsteking begint meestal met een ontstekingsproces ín de borst. Ook het microbioom van de borst kan hierbij een rol spelen.

Er zijn aanwijzingen dat tepelkloven en een borstontsteking soms samen voorkomen. Het is alleen niet helemaal duidelijk hoe deze twee met elkaar samenhangen. Mogelijk spelen bepaalde omstandigheden bij beide een rol, zoals problemen met aanleggen, pijn tijdens het voeden, veranderingen in het voedingspatroon of een (te) hoge melkproductie. Een tepelkloof lijkt in elk geval dus niet simpelweg een ‘ingang’ waardoor bacteriën de borst binnendringen.

» Lees ook

Borstontsteking tijdens borstvoeding geven: dit wil je weten

Zoek hulp als dat nodig is

Het is balen als je te maken krijgt met tepelkloven. Gelukkig is er vaak iets aan de oorzaak te doen en kunnen je tepels over het algemeen goed herstellen. Blijf je pijn houden of lukt het niet om de oorzaak te vinden? Vraag dan hulp. Met de juiste begeleiding kun je vaak weer comfortabel borstvoeding geven.

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Anouk Bolhaar & Sanne Phaff.