Beoordeeld door

Anouk Bolhaar & Sanne Phaff

Lactatiekundigen van House of Milk

In dit artikel

• Kolven, hoe werkt dat eigenlijk?
• Wat is het beste moment om te kolven?
• Wanneer begin je met een flesje geven?
• Video: dit gebeurt er als je kolft
• Welke soorten borstkolven zijn er?
• Hoe gebruik je een kolf?
• Zo werkt met de hand kolven

Kolven, hoe werkt dat eigenlijk?

Als je start met kolven, zul je merken dat je er misschien nog niet meteen heel handig in bent. Dat is heel normaal. Je zult zien dat het steeds beter gaat. Gun jezelf vooral de tijd en ruimte om te oefenen. Probeer het zo comfortabel mogelijk voor jezelf te maken: kies een fijne plek, zorg dat je ontspannen zit en zet alvast iets te drinken of leg een lekkere (voedzame) snack klaar. Was ook even je handen.

Het kan helpen om je borsten vooraf kort te verwarmen, bijvoorbeeld met een warm kompres, pittenkussentje of kruik. Kraamverzorgenden gebruiken vaak een luier gevuld met warm water, dat werkt ook heel goed. Warmte zorgt voor ontspanning en kan de toeschietreflex ondersteunen. Ook helpt het om aan je baby te denken of foto’s of video’s te bekijken. Zo komt er namelijk makkelijker oxytocine vrij, het hormoon dat zorgt voor het stromen van de melk.

In 5 stappen aan de slag met kolven

1. In principe start je je kolfsessie met de stimulatiestand op je kolfapparaat, waarbij je kolft met een hoge frequentie en weinig kracht. Deze stand helpt om de toeschietreflex op gang te brengen.

2. Soms komt de melkstroom snel op gang, soms heeft je lichaam wat meer tijd nodig. Heel logisch, een kolf is toch echt wat anders dan je baby huid-op-huid tegen je aan. Ontspanning speelt hierin een sleutelrol. Hoe meer ontspannen je bent, hoe makkelijker de melk gaat stromen. Veel moeders krijgen binnen 1 tot 2 minuten een toeschietreflex.

3. Zodra de melk gaat stromen, mag je de kolf overzetten naar de afkolfstand. Soms gaat dit automatisch, soms moet je dit handmatig doen. Dit is afhankelijk van de kolf. In deze stand kolf je met een lagere frequentie en meer kracht, bedoeld om de melk zo effectief mogelijk uit je borsten te halen.

4. Kolf op een maximaal comfortabel niveau: maak gebruik van de kracht van je kolf, maar zorg ervoor dat het geen pijn doet. De hoogste stand is zeker niet altijd de beste stand.

5. Merk je dat de melkstroom afneemt en er nauwelijks nog melk komt? Dan kun je je kolfsessie afronden. Veel moeders kolven ongeveer 15 minuten effectief, maar het kan ook wat langer of korter duren. Hoe lang een kolfsessie duurt en ook je opbrengst kan per moment verschillen.

Wat is het beste moment om te kolven?

Qua planning van je kolfsessie is het goed om te kijken naar het doel. Kolf je in plaats van een voeding, bijvoorbeeld omdat jouw baby gaat oefenen met een flesje? Dan kolf je ook rond dat voedingsmoment. Het fijne is dat je vaak wel wat speling hebt; een half uur tot een uurtje eerder of later kolven is vaak geen probleem. Zo geeft kolven je iets meer flexibiliteit.

Kolf je voor een voorraadje? Dan kolf je meestal na een voeding. Dit kan direct na een voeding zijn of net wat later. Je kunt in principe op ieder moment van de dag kolven, maar veel moeders kiezen voor de ochtend, omdat ze dan een hogere opbrengst hebben. Goed om te weten: je borsten zijn nooit helemaal leeg, er wordt namelijk steeds weer nieuwe melk aangemaakt.

• In de ochtend zit je vaak goed
  Veel moeders ervaren dat kolven in de ochtend wat makkelijker gaat. Je lift dan mee op de hogere prolactinespiegel van de nacht, waardoor je borsten vaak wat voller zijn en de opbrengst iets hoger kan zijn. Handig als je een voorraadje wilt opbouwen.

• Na een voeding
  Kolven vlak nadat je baby gedronken heeft, is een veelgebruikte manier om een voorraadje op te bouwen. Zo blijft er genoeg tijd over voor je borsten om zich weer te vullen voordat je baby weer wil drinken. Let op: het is logisch om maar kleine beetjes te kolven na een voeding. Dit is juist een teken dat je melkproductie goed is afgestemd.

• Tussen twee voedingen door
  Heb je wat tijd en ruimte tussen de voedingen, bijvoorbeeld omdat je baby net wat langer slaapt? Dan kan dat ook een goed moment zijn om te kolven. Let er wel op dat er genoeg tijd zit tussen je kolfsessie en het moment dat je baby weer wil drinken. Probeer ongeveer 1 tot 2 uur tussen het kolven en de volgende voeding te laten.

• Voor het slapengaan
  Sommige moeders vinden het fijn om ’s avonds, vlak voordat ze gaan slapen, nog een keer extra te kolven. Dit kan helpen om met meer ontspannen borsten te gaan slapen en levert meteen wat extra melk op om te bewaren. Zit je baby in een clusterfase waarbij je ’s avonds continu aan het voeden bent (wat overigens heel normaal is)? Dan lukt dit waarschijnlijk niet. Weet dat deze fase meestal tijdelijk is en vaak vanzelf weer verandert.

Het belangrijkste: kijk wat voor jou werkt. Je hoeft niet meteen een strak schema te hebben. Je lichaam en je ritme met je baby wijzen vaak vanzelf de weg. Let er wel op dat je niet té veel extra kolft om een overproductie (met risico op verstopte melkkanaaltjes) te voorkomen.

Wanneer begin je met een flesje geven?

Drinken uit de borst vraagt een andere techniek van je baby dan drinken uit een flesje. Om je baby eerst goed vertrouwd te laten raken met drinken aan de borst, is het fijn om niet te snel ook een flesje te introduceren, als de situatie dit tenminste toelaat. Soms ontkom je er niet aan om wel al vrij snel na de geboorte te starten met de fles.

Het advies is om te starten met een flesje afgekolfde melk wanneer je baby tussen de 4 en 6 weken oud is. In deze periode heeft je baby het drinken aan de borst meestal goed onder de knie en is de kans op verwarring tussen borst en fles kleiner. Daarnaast is het belangrijk om structureel te oefenen, het liefst minimaal om de dag. Dit mag natuurlijk ook wat vaker, als dat voor jullie goed voelt.

Hoe laat je je baby wennen aan een flesje?

Om je baby rustig te laten wennen, kun je bijvoorbeeld een klein flesje gekolfde melk geven (30-40 ml) en daarna de voeding afmaken aan de borst. Je kunt ook een volledige voeding met de fles geven en zelf kolven. Door regelmatig een flesje te geven, krijgt je kleintje de tijd om te oefenen met deze andere manier van drinken.

Kijk vooral wat bij jou en je gezin past. Je hoeft niet precies met 4 weken te starten als dat nog niet prettig voelt. Tegelijkertijd is het wel fijn om er niet te lang mee te wachten. Vanaf ongeveer 6 weken verandert het drinkgedrag van je baby en wordt drinken minder reflexmatig. Hierdoor kan het wennen aan de fles soms wat lastiger worden.

Wat als je baby de fles weigert?

Af en toe lukt het een baby niet goed om uit de fles te drinken. Dat wordt ook wel flesweigeren genoemd. Dit doet je baby niet met opzet; waarschijnlijk heeft je baby het gewoon nog niet zo goed geleerd. Maar dit kan wel veel stress geven, zeker als je bijna weer gaat starten met werken.

Door ergens tussen de 4 en 6 weken rustig te beginnen, geef je jezelf en je baby de ruimte om ontspannen te oefenen.

Wat gebeurt er als je kolft?

Bekijk deze video van het Voedingscentrum;

Welke soorten borstkolven zijn er?

Er zijn veel verschillende soorten borstkolven op de markt en het aanbod blijft groeien. Daardoor kan het best lastig zijn om te bepalen wat bij je past. Grofweg heb je twee keuzes: een handkolf of een elektrische kolf. Daarnaast bestaat er ook een siliconen variant, al is dit technisch gezien geen ‘echte kolf’.

Handkolf

Een handkolf is vooral geschikt als je af en toe wilt kolven, bijvoorbeeld wanneer je kort weg bent van je baby, een klein voorraadje wilt opbouwen of je melkproductie een extra zetje wilt geven.

Een handkolf is vaak voordeliger in aanschaf, maar vraagt wel wat meer handigheid. Sommige moeders kolven hier heel prettig mee, terwijl anderen het juist lastiger vinden.

Ben je van plan om vaker of regelmatig te kolven, dan is een elektrische borstkolf meestal een fijnere keuze, omdat het apparaat het werk voor je doet.

Elektrische kolf

Binnen de elektrische kolven zijn er verschillende varianten. Je kunt kiezen voor een enkelzijdige of een dubbelzijdige kolf. Een dubbelzijdige kolf kolft beide borsten tegelijk en is daardoor vaak efficiënter en tijdbesparend.

Daarnaast kun je kijken of je je handen vrij wilt hebben. Je hebt de keuze uit:

• een volledig handsfree kolf met geïntegreerde motor
• een semi-wearable kolf met losse motor en kolfcups
• een klassieke kolf met flesjes

Een handsfree kolf geeft meer bewegingsvrijheid. Kolfcups zijn vaak lichter en daardoor soms prettiger voor moeders met grotere borsten. Sommige moeders kiezen juist voor een klassieke kolf met flesjes, omdat je daarmee beter kunt zien wat er gebeurt.

Kies vooral een kolf die bij jouw wensen en situatie past. Twijfel je? Dan kan een kolfconsult bij een lactatiekundige helpen om een keuze te maken.

Wil je een kolf lenen of overnemen?

Houd er dan rekening mee dat je niet zeker weet of de motor nog optimaal werkt. Het is daarnaast verstandig om te kijken welke onderdelen je wilt vervangen, waarbij de ventielen en membranen het belangrijkst zijn. Deze slijten relatief snel en kunnen de werking van de kolf beïnvloeden.

Loopt het kolven niet lekker met een tweedehands kolf? Twijfel dan niet direct aan jezelf, maar kijk eerst eens rustig naar je kolf want misschien is deze technisch toch niet helemaal in orde. Een lactatiekundige kan dit vaak voor je checken.

Juiste maat borstschild kiezen

Let ook goed op de maat van het borstschild (het gedeelte dat je op je borst plaatst). Een goed passend borstschild is belangrijk voor comfort én voor een effectieve kolfopbrengst. Je kunt de juiste maat bepalen door de diameter van je tepel te meten en daar ongeveer 2 tot 4 mm bij op te tellen. Omdat je tepels in de loop van de borstvoedingsperiode kunnen veranderen, is het goed om dit af en toe opnieuw te checken.

Siliconen kolf

Een siliconen kolf is eigenlijk geen echte kolf, omdat er geen actief kolfmechanisme in zit. Een betere benaming is moedermelkcollector. Deze werkt op basis van vacuüm. Je knijpt de kolf licht in en plaatst hem op je borst, waarna hij zichzelf vastzuigt en melk opvangt die vrijkomt.

Een moedermelkcollector wordt vaak gebruikt tijdens het voeden aan de andere borst, om melk op te vangen tijdens de toeschietreflex. Ook kan het helpen om hiermee druk te verlichten bij volle borsten.

Houd er wel rekening mee dat de zuigkracht van een moedermelkcollector je borst ook stimuleert, waardoor je lichaam juist extra melk kan gaan aanmaken. Gebruik de collector daarom bewust, zeker als je overproductie wilt voorkomen. Voor het volledig afkolven van een voeding is een siliconen kolf niet geschikt. Veel moeders vinden de siliconen kolf vooral een fijne aanvulling om te sparen voor een voorraadje tijdens de voeding: laagdrempelig, stil en makkelijk in gebruik.

TIP! Bekijk nu alle kolven bij Prénatal.

Zo werkt met de hand kolven

Kolven met je handen (zonder kolf) kan ook een fijne manier zijn om melk af te kolven. Als je de techniek beheerst, is het eenvoudig, gratis en altijd toepasbaar. Het is dus zeker de moeite waard om dit te leren, zodat je dit achter de hand hebt voor als dat nodig is. Bijvoorbeeld als je toch een keer je kolf of één van de onderdelen van je kolf vergeten bent …

Marmet-methode

Een bekende techniek is de Marmet-methode. Hierbij haal je met een ritmische beweging melk uit je borsten. Je plaatst je hand in een C-greep op je borst, met je duim aan de bovenzijde en de vingers onder de borst. Je drukt vervolgens je duim en vingers in de richting van je borstkas en vervolgens rol je vingers voorzichtig naar voren. Deze beweging blijf je steeds herhalen.

Deze manier wordt ook ingezet als je zou willen kolven tijdens de zwangerschap, ook wel prenataal kolven genoemd, en is ook fijn om te gebruiken in de eerste dagen na de geboorte. De eerste melk, colostrum, is namelijk dik en kleverig waardoor je dit met een kolf niet altijd goed kunt opvangen. Dus let op: je hebt óók de stimulatie nodig van je baby of een kolf om je productie op gang te brengen. Ook bij volle borsten kan kolven met de hand helpen om de ergste druk wat te verlichten.

Kolf schoonmaken: hoe doe je dat?

Voor het eerste gebruik is het verstandig om de onderdelen die daarvoor geschikt zijn één keer uit te koken volgens de instructies van de fabrikant.

Na ieder gebruik spoel je de onderdelen eerst af met koud water en daarna met warm water. Maak je de onderdelen in elk geval één keer per dag schoon met een warm sopje met afwasmiddel en spoel alles daarna nog een keer goed na. Je kunt soms je onderdelen ook in de vaatwasser doen, maar dit kan er wel voor zorgen dat je onderdelen sneller slijten en/of verkleuren. Schoonmaken met een sopje heeft daarom de voorkeur.

Let erop dat vooral het ventiel schoon en vetvrij blijft. Wanneer het ventiel beschadigd of vettig is, kan de kolf minder goed vacuüm maken en dus minder effectief werken. Zorg er ook voor dat het membraan goed droog is voordat je gaat kolven, om schade aan de motor te voorkomen.

Dagelijks steriliseren?

Door je kolf goed schoon te houden, kun je de gekolfde melk zo hygiënisch mogelijk opvangen en bewaren. Voor gezonde, voldragen baby’s is dagelijks steriliseren niet nodig. Alleen bij het eerste gebruik, of als je baby kwetsbaarder is (bijvoorbeeld prematuur of ziek), kan het fijn zijn om vaker te steriliseren. Dit kan door uitkoken, met een magnetronsterilisator, speciale sterilisatiezakken of een UVC-sterilisator.

Borstvoeding blijven geven als je weer aan het werk gaat

Ga je weer aan het werk na je bevallingsverlof en wil je wel borstvoeding blijven geven? Dan kun je je baby afgekolfde moedermelk geven op jouw werkdagen.

Ben je van plan om borstvoeding en werk te combineren? Begin dan ruim voordat je weer aan het werk gaat met kolven en het opbouwen van een klein voorraadje. Zo heb je op je eerste werkdag direct melk beschikbaar voor de opvang en kun je goed met een gerust gevoel weer starten met werken.

Je rechten als moeder

Je werkgever is verplicht om rekening te houden met het feit dat je borstvoeding geeft en/of kolft. Zo heb je tot 9 maanden na de bevalling recht op tijd om te kolven onder werktijd en is jouw werkgever verplicht om een geschikte en afsluitbare kolfruimte voor je te creëren.

Het kan helpend zijn om je wensen rondom kolven en werken al tijdens je verlof met je werkgever te bespreken. Zo is er voldoende tijd om samen te kijken naar wat er nodig is en kunnen de juiste faciliteiten geregeld worden. Mocht je werkgever dit niet kunnen bieden, dan mag je zelf op zoek gaan naar een passende oplossing. Dat kan bijvoorbeeld ook betekenen dat je onder werktijd bij je baby langsgaat om live te voeden of dat je je baby naar je toe laat brengen.

Lees ook: 10x wat je wilt weten over kolven

Goed om te weten over kolven

• Kolven is iets wat je moet leren, gun jezelf de tijd en ruimte hiervoor.

• Kolven mag geen pijn doen.

• Gebruik de juiste programma’s op je kolf om optimaal te kunnen kolven. Bij iedere kolf zit een duidelijke handleiding. Lees deze rustig door of bekijk eventueel online een instructievideo.

• Ben je op zoek naar een kolf die bij je past? Laat je dan goed adviseren. Je kunt een kolfconsult doen bij een lactatiekundige als je het lastig vindt om een keuze te maken.

Bron: House of Milk

Deze pagina bevat affiliate links. Als je via deze links iets koopt, ontvangen wij een kleine commissie - zonder extra kosten voor jou.

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Anouk Bolhaar & Sanne Phaff.