Beoordeeld door

Anouk Bolhaar & Sanne Phaff

Lactatiekundigen van House of Milk

Wat is colostrum?

Al rond de helft van de zwangerschap begint je lichaam met het aanmaken van colostrum. Zo is deze waardevolle eerste melk direct beschikbaar zodra je baby geboren wordt. Colostrum is dik, kleverig en goudgeel van kleur. Het is dan ook niet voor niets dat deze eerste melk bekendstaat als het ‘vloeibare goud’.

Colostrum is bijzonder door de unieke samenstelling. Het bevat veel eiwitten, vitaminen, mineralen en beschermende stoffen, en juist relatief weinig vet en koolhydraten. Hierdoor is het makkelijk verteerbaar voor je pasgeboren baby. Dat is fijn, want de darmen van je baby zijn nog volop in ontwikkeling en moeten na de geboorte wennen aan het verwerken van voeding.

Online borstvoedingscursus voor een goede start

Ben je zwanger en wil je graag straks borstvoeding geven? Dan is een goede voorbereiding belangrijk. Maar hoe werkt borstvoeding geven eigenlijk? Waarom is het belangrijk om je baby vaak aan te leggen? En welke uitdagingen kun je tegenkomen? In deze online borstvoedingscursus vertellen lactatiekundigen Sanne & Anouk van House of Milk je alles. Iets voor jou?

Nu met 10% korting via code: WIJ10

Gun jezelf dit

Lees ook: De eerste keer aanleggen

Waarom is colostrum belangrijk voor je baby?

Elke druppel moedermelk is belangrijk voor een baby, maar colostrum is extra bijzonder. Waarom?

• Het geeft een boost aan het immuunsysteem: colostrum bevat een grote hoeveelheid antistoffen die helpen je baby te beschermen tegen ziektes en infecties.

• Het zorgt voor een gezonde darmontwikkeling: colostrum versterkt de darmbarrière waardoor schadelijke stoffen en ziekteverwekkers minder gemakkelijk de darmwand passeren. Bovendien bevat het prebiotica.

• Het heeft een laxerend effect: het helpt je baby om de eerste ontlasting, meconium, sneller kwijt te raken, zodat de kans op geelzucht verkleint.

Hoeveel colostrum produceer je?

Veel moeders vragen zich in de eerste dagen af of ze wel genoeg melk hebben. Soms denken ze zelfs dat ze nog helemaal geen melk hebben, omdat ze de herkenbare witte melk nog niet zien. Maar maak je geen zorgen! Deze eerste melk, colostrum, is juist hele voedzame melk en je lichaam maakt precies genoeg aan om te voldoen aan de behoeften van je baby.

Colostrum is erg geconcentreerd en je baby heeft hier dus maar heel weinig van nodig. Bovendien is het maagje van een pasgeboren baby nog maar klein en sluiten deze kleine hoeveelheden perfect aan bij de grootte van het maagje.

Om hoeveel melk gaat het dan? De eerste dag heeft je baby maar zo’n 5-7 ml colostrum nodig en op dag drie is dit ongeveer 22-27 ml.

Wat als borstvoeding geven niet meteen lukt?

De meeste baby’s drinken in de eerste uren na de geboorte gewoon aan de borst. Sterker nog: baby’s worden geboren met een sterk instinct om zelf op zoek te gaan naar de borst en aan te happen. Dankzij hun aangeboren reflexen kunnen veel baby’s, als ze de tijd en ruimte krijgen, de borst zelf vinden en beginnen met drinken.

Toch kan het voorkomen dat dit niet meteen lukt. Misschien heeft je baby moeite met aanhappen, moet je baby nog wat bijkomen van de geboorte of ervaar je pijn tijdens het voeden. Gelukkig zijn er verschillende manieren om je baby toch jouw waardevolle colostrum te geven.

Wist je dat je colostrum vaak het beste met de hand kunt opvangen? Deze eerste melk is dik en kleverig en komt in kleine beetjes, waardoor het soms lastig is om dit met een kolf uit je borst te krijgen. Door met de juiste techniek met je handen te kolven, kun je het vaak gemakkelijk op een lepeltje opvangen en direct aan je baby geven.

Je kunt deze techniek van het kolven met de hand al in je zwangerschap leren, dit noemen we prenataal kolven. Handig om hier alvast in je zwangerschap mee aan de slag te gaan, want als je baby net geboren is, komt er al zoveel nieuwe informatie op je af.

Lees ook: Alles over kolven tijdens je zwangerschap

Belangrijk om te weten

Als je baby nog helemaal niet aan de borst drinkt, is alleen kolven met de hand niet voldoende om je productie goed op gang te brengen. Na 24 uur, wil je naast het kolven met de hand ook een (elektrische) kolf gebruiken. Meestal start je met een professionele kolf die je kunt huren.

Wanneer verandert colostrum in rijpe moedermelk?

Een paar dagen na de geboorte verandert de melk die je lichaam maakt. Colostrum gaat geleidelijk over in overgangsmelk. Meestal begint deze verandering rond de derde tot vijfde dag na de bevalling. Je melk wordt dan langzaam witter en vloeibaarder van kleur en neemt ook in hoeveelheid toe.

Deze overgang valt vaak samen met de stuwingsperiode. Je borsten gaan meer melk maken en kunnen voller, zwaarder en soms gespannen aanvoelen. Ook zul je merken dat je baby tijdens het drinken duidelijker hoorbaar slikt. Dit zijn tekenen dat je melkproductie goed op gang komt.

Na ongeveer twee weken is de overgang voltooid en spreek je van rijpe moedermelk. De samenstelling van de melk blijft zich daarna steeds aanpassen aan de behoeften van je baby, dus je melk zal elke dag weer net iets anders zijn.

Heb je in de eerste dagen na de bevalling wat colostrum afgekolfd? Dan zie je vaak duidelijk verschil met de melk die je later hebt gekolfd. Colostrum is meestal dikker en geel van kleur, terwijl rijpe moedermelk veel witter en vloeibaarder oogt. Bijzonder om te zien.

Kan je colostrum bewaren?

Meestal kan je baby alle colostrum die je aanmaakt goed gebruiken. Dus wanneer je in de eerste dagen na de geboorte ook kolft, geef je de colostrum het liefst direct na het afkolven. Toch kan het gebeuren dat je meer colostrum hebt afgekolfd dan je baby op dat moment nodig heeft, of dat je het door omstandigheden niet meteen kunt geven. Gelukkig kun je colostrum prima bewaren.

Sommige ouders kiezen ervoor om een klein voorraadje colostrum in de vriezer te bewaren, zodat ze dit op een later moment kunnen geven, bijvoorbeeld wanneer hun baby zich niet lekker voelt of ziek is. Dit is echter niet noodzakelijk. Moedermelk bevat namelijk altijd waardevolle antistoffen en andere beschermende stoffen. Bovendien past jouw melk zich voortdurend aan en sluit deze steeds aan bij de behoeften van je baby op dat moment.

De bewaartermijnen van colostrum (bron: La Leche League):

• Op kamertemperatuur (maximaal 22 °C): tot 12 uur.
• In de koelkast (maximaal 4 °C): tot 8 dagen.
• In de vriezer (constant -18 °C of kouder): tot 12 maanden.

Kijk dus naar het moment waarop je de colostrum verwacht te gebruiken en kies de bewaarmethode die daar het beste bij past.

Goed om te weten: colostrum heeft een licht laxerende werking. Je baby kan hierdoor dunnere ontlasting krijgen of een flinke spuitluier produceren wanneer je ingevroren colostrum op een later moment geeft. Dat is heel normaal.

Lees ook: 14 hulpmiddelen bij borstvoeding geven

Elke druppel telt

In de eerste dagen heeft je baby maar weinig melk nodig, maar ook die kleine hoeveelheid is juist enorm waardevol. Elke druppel colostrum zit boordevol voedingsstoffen en antistoffen. Maak je trouwens geen zorgen als je in de eerste dagen nog maar weinig melk produceert. Dat is precies zoals de natuur het bedoeld heeft. Vertrouw op je lichaam en geef jezelf en je baby de tijd om de melkproductie samen op gang te brengen.

Lukt het niet om je baby aan te leggen, komt je productie ook na een paar dagen nog niet goed op gang of loop je tegen andere uitdagingen aan bij het geven van borstvoeding? Schakel dan op tijd hulp in van een lactatiekundige. Juist in de eerste dagen kan goede begeleiding een groot verschil maken. De beschermende stoffen die je baby helpen bij een gezonde start.

Ontdek meer tips en adviezen van deskundige Anouk Bolhaar & Sanne Phaff.