Slaapjes overdag: je kind wakker maken of laten slapen?

Slaapjes overdag: je baby wakker maken of laten slapen?

Een kind dat goed en veel slaapt? Dat willen we allemaal. Maar wat als je kleintje overdag (ineens) heel lang doorslaapt. Moet je hem dan wakker maken of laten liggen? Een duivels dilemma, want je wilt niet het slaapritme van je kind verstoren. Hoog tijd om deze prangende vraag eens voor te leggen aan slaapdeskundige Stephanie Molenaar. Lees hieronder haar wijze raad. 

Kleintjes die een gat in de dag kunnen slapen. Ja, ze zijn er. Hoe heerlijk dit ook lijkt, het wordt snel minder fijn als je baby in de avonden en soms nachten minder goed gaat slapen. Andere kinderen slapen in de ochtend wel goed, maar maken er in de loop van de dag meer en meer een rommeltje van. Wakker maken is wat je dan soms als gouden tip tegenkomt. Je zou hiermee ‘slaap overhouden’ voor de middag en zo de dagslaap weer rechttrekken. Is dit dé weg naar dromenland of kun je beter juist niet je kind wakker maken? Het korte antwoord: doe het niet. 

Maak je kind niet wakker en laat hem slapen 

Waarom? Slapen doet slapen en niet slapen dus niet doet slapen. Maak je je kind wakker, dan ga je sleutelen aan zijn slaapproces en dat zorgt juist voor oververmoeidheid, waardoor de andere slaap ook niet vlot gaat verlopen. Ook heb je een grote kans dat je je baby precies op het verkeerde moment wakker maakt, bijvoorbeeld als hij net in zijn diepe slaap zit. Het resultaat: een mopperige en humeurige ukkepuk.

Slaap is meer dan je ogen dicht doen

Het heeft allemaal met slaapdruk te maken: die moeheid die je voelt, waardoor je wilt gaan slapen en lekker inslaapt. Het idee achter wakker maken is dat je niet alles ‘wegslaapt’ en zo wat van die druk overhoudt voor een volgende slaapje. Maar dat is niet hoe slaapdruk werkt. Een paar minuten slaap is al voldoende om die druk te doen kelderen. Wakker maken brengt je dus geen reservepotje en juist wel slaaptekort. 

Tegelijkertijd wil je die slaapdruk hoog hebben om lekker te kunnen (in)slapen. Met wakker maken raakt je ritme zoek: want wanneer is het dan het volgende slaapje aan de beurt? Zijn die slaapsignalen er omdat je kleintje nog of alweer moe is? 

Wanneer maak je een kind wel wakker?

Er zijn vijf uitzonderingen op de regel:

  • Wakker maken wil je wel doen als je juist geen vroege vogel hebt. De dag start namelijk idealiter tussen 06.00 - 09.00 uur, juist zodat je genoeg licht tot je krijgt (dat vindt je 24-uursritme fijn) en er ruimte op de dag overblijft voor dagslaap. 
  • Als je kleintje - ouder dan zes maanden -  voorbij 17.00 uur neigt te slapen. Je wilt nog genoeg slaapdruk kunnen opbouwen voor de nacht.
  • Als je nog een hele jonge baby hebt, want het dag- en nachtritme is dan nog omgedraaid en dit wil je goed zetten.
  • Als je kind één dagslaapje heeft en hier lang slaapt, waardoor hij in de avond moeilijk gaat slapen. 
  • Als het slaapje langer dan drie uren duurt, want je wilt de slaap wel spreiden over meerdere slaapjes. 

Is een van bovengenoemde dingen het geval? Dan is er ook nog een gebruiksaanwijzing ‘wakker maken’. Maak je je kind namelijk wakker terwijl hij middenin zijn slaap zit, dan doe je meer kwaad dan goed. Slapen doe je namelijk in rondjes (‘slaapcycli) en ieder rondje heeft zo zijn eigen slaapfasen. Tel de rondjes, ze duren circa 45 minuten bij baby’s, 50 minuten bij dreumesen en 55 minuten bij peuters. Probeer dus je kleintje wakker te maken in een veelheid van zo’n rondje en je zit goed. 

Je baby wakker maken voor voeding: wel of niet doen?

Deze vraag wordt vaak gesteld door ouders met een baby. Het antwoord hangt erg af van de leeftijd van je kleintje. Als vraag en aanbod nog in balans mogen komen (bijvoorbeeld bij borstvoeding), er regeldagen zijn, je kleintje een laag geboortegewicht heeft, dan gaat de voeding voor. Maar een baby die lekker gaat en goed groeit, wordt echt wel wakker als hij honger heeft. Op een fles kan een baby langer teren, de verzadigingswaarde is dan namelijk hoger. Probeer de pauzes niet te groot te maken, maar ook niet te klein. Dus je baby wakker maken als de vorige voeding twee uren geleden is geweest, hoeft niet. Houd je de regelmaat aan van slapen-voeden-spelen-slapen, dan zit je vaak goed met de pauzes en de lengte van de slaap.

Soms komt de voeding voor het slapen uit (of halverwege de wakkertijd), dan kan je baby net wat minder effectief drinken (moe) en kun je bijvoorbeeld na een korter slaapje direct weer voeden (’toetje’) om het ritme iets aan te passen. Maak je je baby wakker, kijk of je dit dan in een veelheid van 45 minuten kan doen (dus na 45, 90 minuten etc), dan stoor je de slaapkwaliteit niet. 

Lees ook: Hoe weet je of je baby genoeg drinkt als je borstvoeding geeft?

Advies als je kind een langslaper is

Heb je een kleintje die een heel lang slaapje op de dag doet? Kijk dan ook naar de andere slaapjes. Vaak zie je namelijk dat deze dan korter zijn en dat mag ook. Zou je het lange slaapje inkorten door je kind wakker te maken, dan blijven die andere slaapjes vaak ook kort. Wakker maken is geen garantie op langere slaapjes, wel op slaaptekort. 

Wat doe je als je kind niet wil slapen?

Wil je juist wakker maken om zo betere slaapjes in de middag te krijgen? Dan boek je meer succes met het volgen van een ritme, waardoor je je kleintje juist vaak eerder naar bed brengt of meer slaapjes laat doen. Slapen doet immers slapen! Gaat de middag niet lekker, kijk dan vooral of het ochtendslaapje niet te laat plaatsvindt en of dat middagslaapje wel goed is getimed. 

Is de avond juist het probleem? Kijk hier ook goed naar je timing. Kinderen van 8-18 maanden oud blijven vier uren wakker na hun middaguur tot bedtijd, juist om veel slaapdruk op te bouwen voor een goede nacht. Bij kleintjes van 6-8 maanden is dit 2-3 uren. 

Stephanie Molenaar is als slaapdeskundige aan WIJ verbonden. Ze is dé slaapexpert gericht op baby's en jonge kinderen.