Het bijzondere babybrein

Bijzondere babybrein baby

Jij bent belangrijker voor je baby dan je denkt! Wat gaat er eigenlijk in zo’n klein babykoppie om? Eén ding is zeker: er wordt hard gewerkt. Aan de aanleg van het brein, want dat is nog lang niet af. Jouw hulp is nodig en zelfs deels bepalend voor het resultaat!

Genen bepalen niet alles

Hoe het babybrein zich ontwikkelt, is voor een deel afhankelijk van de genen die hij van zijn ouders heeft meegekregen. Deze genen bepalen wat het maximaal haalbare is. Maar minstens zo bepalend voor de ontwikkeling van het brein is de emotionele zorg en aandacht die een kind krijgt - en dan vooral in die belangrijke periode tussen nul en twee jaar. Dierexperimenten laten dat mooi zien. Zo blijken ratjes die het meest gelikt worden door hun moeders, veel slimmer te zijn in het oplossen van bepaalde ‘puzzels’ dan ratjes die minder gelikt worden.

Verbindingen opbouwen en afbreken

Vanaf de geboorte gaan zenuwcellen in het brein groeien. Ze maken steeds meer verbindingen met elkaar om zo - steeds ingewikkeldere - informatie te kunnen doorgeven. In het begin worden die verbindingen tussen de zenuwcellen lukraak gemaakt. Daarna ‘ervaart’ het brein pas of die verbindingen zinvol zijn. Zijn ze bruikbaar, dan blijven de ontstane netwerken in stand. Worden de netwerken niet gebruikt, dan worden ze weer weggesnoeid. Het leren van een taal is een mooi voorbeeld van hoe dat werkt.

Net geboren staan baby’s nog open voor alle klanken. Dus zowel voor de subtiele klanken uit het Chinees (die wij als niet-Chinezen onmogelijk kunnen onderscheiden), als bijvoorbeeld voor de harde ‘g’ uit het Nederlands. Horen baby’s voortdurend Nederlands om zich heen, dan verdwijnen de zenuwnetwerkjes die nodig zijn om die subtiele Chinese klanken te kunnen onderscheiden. Dat wij als niet-Chinezen zo’n moeite hebben om die taal te leren, komt dus doordat onze hersens op heel jonge leeftijd anders zijn geprogrammeerd dan die van Chinese baby’s. We kunnen dat Chinees nog wel leren, maar het kost ons alleen veel meer moeite.

Alles op z’n tijd

Nu is het niet zo dat je een baby zomaar alles kunt leren. Moeders die letters op hun buik schrijven, in de hoop dat hun baby alvast het alfabet leert … Onzin, zonde van de moeite. Handig om te weten, is dat het zich ontwikkelende brein op het ene moment meer openstaat voor bepaalde prikkels dan op het andere moment.

  • In de allereerste levensmaanden is er een enorme hersenactiviteit in het deel van de hersenen dat zich bezighoudt met zaken als geur, aanraking, geluid, het verschil tussen licht en donker, enzovoort. Om die ontwikkeling in goede banen te leiden, hoef je in die periode niet veel meer te doen dan knuffelen (je baby ruikt je en voelt je warmte), zachtjes te zingen en af en toe een beetje te kletsen. Eigenlijk gewoon doen wat je gevoel je ingeeft.
  • Rond zes maanden worden de hersenen steeds gevoeliger voor taal. Dat is het moment om nog meer met je baby te gaan kletsen, boekjes te lezen, te zingen, gezichten na te doen, enzovoort.
  • Rond negen maanden komt ook het deel van het brein tot ontwikkeling dat ervoor zorgt dat een baby zich later sociaal zal kunnen gedragen. Om de ontwikkeling van dat zogenaamde sociale brein goed te laten verlopen, is het belangrijk dat je wat voorwerk doet: stimuleer je baby’s interesse voor menselijk contact! Ook dat doe je weer door te kletsen over alles wat jullie zien en meemaken. En door warm en begripvol op je baby te reageren.

Is zijn interesse gewekt, dan kun je samen dingen doen: kletsen, naar plaatjes kijken, samen genieten van de dingen die om je heen gebeuren. Hoe meer jij, of een ander vertrouwd persoon, dit met je baby doet en hoe meer je hier samen van geniet, hoe beter dit breinonderdeel zich ontwikkelt. En dat is fijn, want een goed ontwikkeld sociaal brein zorgt er ook voor dat kinderen zich makkelijker kunnen aanpassen aan nieuwe, soms stressvolle omstandigheden. Daarnaast maakt het kinderen minder impulsief. En er is nog een groot voordeel: een goed ontwikkeld sociaal brein zorgt er ook voor dat kinderen het beter doen op school. Met voorlezen help je actief mee aan de taalontwikkeling van je kind.