Praten
De eerste stap bestaat natuurlijk uit het praten tegen je baby. Hoe meer je tegen hem praat, hoe vertrouwder hij raakt met woorden en zinnen en hoe eerder hij hier betekenis in gaat ontdekken. Ook als je kindje nog heel klein is, heeft dit al effect. Vaak vinden baby’s het ook gewoon prettig om naar je stem te luisteren. Die kennen ze immers nog uit de tijd van voor hun geboorte. Ze ervaren jouw woorden dan ook als troostend en geruststellend.

Als je niet weet wat je tegen je kindje moet zeggen, kun je beginnen met het benoemen van de dingen in zijn omgeving en van de handelingen die jullie samen verrichten. "Nu zijn we in jouw kamer. Dat is je bed. Daarin ga jij zo lekker slapen. Maar eerst krijg je een schone luier van papa." Het maakt niet uit dat je kindje aanvankelijk niets begrijpt van wat je zegt.

Vragen
Je kunt je baby actief betrekken bij deze gesprekjes door hem tussentijds een aantal vragen te stellen. "Heb je zin om in bad te gaan? Het is zulk mooi weer buiten, wat vind jij? Zullen we een eindje gaan wandelen?" Kijk je baby aan als je hem een vraag stelt en wacht vervolgens eventjes op een antwoord. Zolang er niks komt, kun je zelf een antwoord geven. Er komt vanzelf een dag waarop je kindje plotseling iets terugzegt.

Luisteren
Luisteren is dan ook de tweede stap bij het stimuleren van de taalontwikkeling van je kind. Het is namelijk gebleken dat kinderen van ouders die daadwerkelijk met hun kinderen praten, sneller leren praten dan kinderen van ouders die alleen maar tegen hun kinderen praten. Geef je kindje dan ook altijd de gelegenheid om iets terug te zeggen. Las een pauze in voor alle kreetjes en geluidjes van je kind en reageer daar dan weer op.

Imiteren
Op deze manier kun je al snel hele conversaties met je kind houden. Je maakt het nog leuker voor je baby als je zijn geluidjes imiteert. Daarmee geef je aan dat je ook echt met je kind bezig bent en geïnteresseerd bent in de geluidjes die hij maakt. Je kunt daar een spelletje van maken. Het is voor jou alleen al leuk om te zien dat je kindje doorheeft dat je hem imiteert. Uiteindelijk zal hij de rollen omdraaien en jouw woorden gaan imiteren.

Als je de geluidjes van je kindje imiteert, plaats je jezelf op zijn taalniveau. Dat kun je, als hij wat ouder wordt en daadwerkelijk begint te praten, ook doen. Je maakt het leren praten makkelijker voor je kind, door eenvoudige woorden en korte zinnen te gebruiken als je tegen hem praat. Blijf daarbij wel gewoon Nederlands spreken en verval niet in een speciaal babytaaltje. Als je dat doet, leert je kindje niet wat een normale manier van praten is.

Hoge stem
Wel helpt het vaak om je stem wat hoger te maken. Het is gebleken dat de meeste baby’s een hoge stem prettiger vinden dan een lage stem. Maar je hebt natuurlijk altijd een paar eigenwijze kleintjes bij wie dat precies andersom is. Probeer daarom in de eerste maanden eens uit waar je kind de voorkeur aan geeft. Gebruik verschillende toonhoogten en kijk hoe je baby daarop reageert.

Als je zingt, gaat je stem vaak automatisch wat omhoog. Zingen met je kind heeft dan ook meestal een gunstig effect op zijn taalontwikkeling. Kleine kinderen zijn dol op liedjes en melodietjes. Het maakt meestal niet uit wat je zingt en of je wijs kunt houden. Als je de liedjes illustreert met bewegingen, wordt de pret nog groter. Bovendien stimuleer je je kind zo om het verband te leggen tussen de woorden en de bewegingen die erbij horen.

Abstracte begrippen
Als je kindje langzamerhand toe is aan zijn eerste woordje, kun je ook beginnen met het uitleggen van verschillende abstracte begrippen. Zo kun je aandacht besteden aan kleuren en de nadruk leggen op de verschillen tussen begrippen als groot en klein, dichtbij en ver weg, hoog en laag, nat en droog, warm en koud, binnen en buiten, etcetera. Wanneer je elk begrip illustreert met een concreet voorbeeld, begrijpt je kindje sneller wat je bedoelt.

Zeg bijvoorbeeld: "Kijk, jouw dekentje is blauw en je broekje is blauw. En de bal is ook blauw!" En: "Dit is de kleine beer en dat is de grote beer." "Voel maar met je handjes in het water: dit is warm en dat is koud." Til je kind boven je hoofd en laat hem weer zakken en zeg: "Nu ben je hoog en nu ga je weer naar beneden!" Als je de uitleg verpakt in een spelletje, beleeft je kind veel plezier aan deze lesjes in abstracte begrippen.

Ook getallen kun je het beste spelenderwijs introduceren. Begin daarbij met het verschil tussen één en veel, bijvoorbeeld door je kindje te erop te wijzen dat hij één koekje in zijn handje heeft, maar dat er veel koekjes in de trommel zitten. Ook liedjes en rijmpjes waarin wordt geteld helpen om je kindje bewust te maken van getallen. Tel bijvoorbeeld samen de vingers van je kind of de treden van de trap die jullie aflopen.

Voorlezen
Voorlezen is ook een goede manier om de taalontwikkeling van je kind te stimuleren. Wat oudere kindjes vinden het vaak erg leuk om naar een verhaaltje te luisteren, vooral als mama voor elk personage een ander stemmetje gebruikt. Ook de plaatjes bij het verhaaltje zijn interessant. Laat je kind actief meedoen aan het verhaaltje, door hem vragen te stellen over de plaatjes en de gebeurtenissen in het verhaal.

Praten is leuk
Naarmate de tijd verstrijkt en de taalspelletjes een vast onderdeel van jullie dagelijkse rituelen zijn geworden, zul je langzamerhand gaan merken dat de spreekvaardigheid van je kind verbetert. Je kind kent niet alleen steeds meer verschillende woordjes, maar gebruikt ze ook actief om aan te geven wat hij wil. Misschien probeert hij mee te doen met de liedjes en de versjes en vult hij zo nu en dan je zinnen aan, in zijn eigen brabbeltaaltje.

In dit stadium is het belangrijk dat je probeert om je kind niet te veel onder druk te zetten. Ga bijvoorbeeld nooit zover dat je je kind dwingt om taal te gebruiken. Als hij, ook na een aantal vragen van jou, nog steeds kreetjes en gebaren in plaats van woorden gebruikt om aan te geven wat hij wil, moet je niet door blijven vragen. Je kind raakt dan alleen maar gefrustreerd.

Zorg ervoor dat praten iets leuks blijft. Prijs je kindje dan ook, als hij laat blijken dat hij begrijpt wat je bedoelt en bewonder elke poging die hij doet om zelf iets te zeggen. Dit stimuleert hem meer om te leren praten, dan wanneer je hem het gevoel geeft dat hij móet praten. Wees geduldig en onthoud dat ieder kind in zijn eigen tempo en op zijn eigen manier leert praten.

Uitspraak
De eerste woordjes en zinnetjes van je kind zullen waarschijnlijk niet helemaal klinken zoals het hoort. De meeste kinderen hebben vooral moeite met de uitspraak van de medeklinkers. Ook vinden ze woorden vaak nog te lang en laten ze de laatste, of juist de eerste lettergrepen en klanken van woorden weg. Aanvankelijk is dit babytaaltje erg schattig. Later zul je je kindje steeds meer de juiste uitspraak van de woorden willen leren.

Ook dan is het belangrijk dat je niet te streng voor je kind bent. Je kunt zijn uitspraak het best zo subtiel mogelijk verbeteren, bijvoorbeeld door op een juiste manier te herhalen wat hij zei. Dat is beter dan op een botte manier kritiek te leveren. Wijst je kindje met een enthousiast "Ajo!" naar de radio, zeg dan "Goed zo! Dat is de radio", in plaats van "Nee, het is geen "ajo", maar een radio. Zeg eens radio."

De regel dat je enthousiast en geduldig moet blijven, geldt eigenlijk voor elke fase van de taalontwikkeling van je kind. Je stimuleert hem dan ook het best wanneer je spreken en verstaan presenteert als een leuke en handige vaardigheid, die je kind zich met veel plezier eigen kan maken. Breng het als een spelletje, maak het leuk met liedjes en rijmpjes en je kind zal vrolijk met je meedoen.

Volg daarbij het ritme van je kind. Hij geeft zelf wel aan wanneer hij even genoeg heeft van al die kleuren en getallen en zich liever even aan zijn knuffels wijdt. Vergeet ondertussen ook zelf niet te genieten van de eerste woordjes van je kind en van al zijn grappige uitspraken in babytaal. Schrijf ze op, dan zie je hoe snel je kind leert praten. Bovendien creëer je zo een uniek document voor later, als de babytijd voorbij is.